Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida axborot texnologiyalarini o‘qitish uchun kompetensiyaga yo‘naltirilgan adaptiv metodik tizim: kvazi-eksperimental tadqiqot dalillari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22678722Аннотация
Raqamli transformatsiya umumiy o‘rta ta’limda axborot texnologiyalarini o‘qitish mazmunini oddiy kompyuter
savodxonligidan raqamli kompetensiya, hisoblash tafakkuri, muammolarni hal qilish va zamonaviy texnologiyalardan
tanqidiy hamda mas’uliyatli foydalanish ko‘nikmalarini rivojlantirishga yo‘naltirmoqda. Mavjud tadqiqotlarda raqamli
kompetensiya, adaptiv ta’lim, formativ baholash va ta’lim analitikasi ko‘pincha alohida komponentlar sifatida o‘rganiladi.
Mazkur tadqiqotda ushbu komponentlarni yagona uzluksiz metodik siklga birlashtiruvchi kompetensiyaga yo‘naltirilgan
adaptiv metodik tizim ishlab chiqildi va uning samaradorligi baholandi.
Tadqiqotda O‘zbekistonning to‘rtta umumiy o‘rta ta’lim maktabidan 512 nafar 8-sinf o‘quvchisi ishtirok etdi. Tajriba guruhi
(TG) 254 nafar, nazorat guruhi (NG) esa 258 nafar o‘quvchidan iborat bo‘ldi. Tadqiqot 11 hafta davomida, haftasiga bir
marta informatika darsi sharoitida tashkil etildi. O‘quv natijalari 20 ta test topshirig‘i asosida 0–100 ballik shkala bilan baholandi.
Tajriba guruhining o‘rtacha natijasi 58,3±5,2 balldan 82,7±4,6 ballgacha, nazorat guruhiniki esa 57,9±5,0 balldan
70,1±5,4 ballgacha oshdi. Yakuniy natijalar o‘rtasidagi farq statistik jihatdan ahamiyatli bo‘ldi: t(510)=28,401, p<0,001;
Cohen’s d=2,510; Hedges’ g=2,507. Natijalar diagnostika, kompetensiya profili, adaptiv rejalashtirish, faol raqamli ta’lim,
loyiha faoliyati, formativ baholash, ta’lim analitikasi, teskari aloqa va pedagogik tuzatishni yagona tizimga birlashtirish
yuqoriroq o‘quv natijalari bilan bog‘liqligini ko‘rsatdi.
Ключевые слова
axborot texnologiyalari ta’limi, raqamli kompetensiya, hisoblash tafakkuri, sun’iy intellekt savodxonligi, adaptiv ta’lim, ta’lim analitikasi, loyiha asosida o‘qitish, umumiy o‘rta ta’lim.Библиографические ссылки
1. 1. Casal-Otero, L., Catala, A., Fernández-Morante, C., Taboada, M., Cebreiro, B., & Barro, S. (2023). AI literacy in K–12:
2. A systematic literature review. International Journal of STEM Education, 10, 29. https://doi.org/10.1186/s40594-023-
3. 00418-7
4. 2. Farshad, S., & Fortin, C. (2026). An umbrella review of meta-analyses on project-based learning: Effects on academic
5. achievement, higher-order thinking, and 21st-century skills. Educational Research Review, 52, 100809. https://doi.
6. org/10.1016/j.edurev.2026.100809
7. 3. Heine, S., Krepf, M., & König, J. (2023). Digital resources as an aspect of teacher professional digital competence:
8. One term, different definitions–A systematic review. Education and Information Technologies, 28, 3711–3738. https://
9. doi.org/10.1007/s10639-022-11321-z
10. 4. Lee, S. J., Francom, G. M., & Nuatomue, J. (2022). Computer science education and K–12 students’ computational
11. thinking: A systematic review. International Journal of Educational Research, 114, 102008. https://doi.org/10.1016/j.
12. ijer.2022.102008.
13. 5. Liu, X., & Zhong, B. (2024). A systematic review on how educators teach AI in K–12 education. Educational Research
14. Review, 45, 100642. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2024.100642.
15. 6. Paolucci, C., et al. (2024). Learning analytics in school education: Opportunities and challenges. Heliyon, 10(4),
16. e25767. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e25767.
17. 7. Rêgo, B. S., et al. (2024). Digital competence in education: Conceptual and measurement perspectives. International
18. Journal of Technology and Design Education.
19. 8. Timotheou, S., et al. (2023). Impacts of digital technologies on education and factors influencing digital transformation.
20. Education and Information Technologies, 28, 6695–6726. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11431-8.
21. 9. Van Schoors, R., et al. (2021). Adaptive learning and personalization in technology-enhanced education. British
22. Journal of Educational Technology, 52, 1798–1822. https://doi.org/10.1111/bjet.13148.
23. 10. Yim, S., & Su, J. (2024). Artificial intelligence literacy in education: A systematic review. Journal of Computers in Education,
24. 12, 93–131. https://doi.org/10.1007/s40692-023-00304-9
25. 11. Yeni, S., et al. (2024). Project-based learning and computational thinking. Informatics in Education, 23(1), 223–278.
26. https://doi.org/10.15388/infedu.2024.08.
27. 12. Nafasova, Sh., & Yaxiyaxonova, M. (2025). Raqamli ta’lim tizimida informatika fanini o‘qitishning me’yoriy hujjatlari
28. bilan tanishish. Наука и технология в современном мире, 132–136. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.zdift.87746.
29. 13. Yaxiyaxonova, M. (2024). Методика обучения учащихся общеобразовательных школ с использованием
30. мобильных технологий (на примере учебника для 6 класса “Информатика и информационные технологии”).
31. Tadbirkorlik va pedagogika. Ilmiy-uslubiy jurnal, 4/2024.
32. 14. Eshonqulova, K. I. (2025). Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilariga ona tili o‘qitish metodikasini raqamli texnologiyalar
33. asosida takomillashtirish. Modern Science and Research, 945–948. https://doi.org/10.5281/zenodo.15567965.
34. 15. Sodirova, D. S. (2025). Professional ta’limda raqamli axborot texnologiyalarini o‘qitish metodikasini takomillashtirish.
35. Modern Science and Research. https://doi.org/10.5281/zenodo.17486947.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
