Tengdoshlar bilan munosabat sifatiga oilaviy muhitning bilvosita ta’siri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22341815Аннотация
Mazkur maqolada oilaviy muhit va ota-ona munosabatlarining o‘smirlik davrida tengdoshlar bilan muloqot
sifatiga bevosita emas, balki bilvosita ta’sir ko‘rsatish mexanizmlari nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot bog‘lanish
nazariyasi (attachment theory), ekologik tizimlar nazariyasi hamda ota-onalik tarbiya uslublari tipologiyasiga asoslangan.
Ilmiy adabiyotlar tahlili asosida oilada shakllangan hissiy xavfsizlik modeli o‘smirning tengdoshlari bilan o‘zaro munosabatlarida
ishonch, empatiya va nizolarni konstruktiv hal qilish ko‘nikmalariga qanday “ko‘chirilishi”, ya’ni transfer mexanizmi
yoritilgan. Tahlil natijalari oilaviy omillarning tengdoshlar bilan munosabatlarga ta’siri asosan bola shaxsida shakllangan
ichki ishchi modellar (internal working models), o‘z-o‘zini qadrlash va emotsional o‘zini o‘zi tartibga solish qobiliyati orqali
bilvosita amalga oshishini ko‘rsatadi. Mazkur mexanizmlar o‘smirning ijtimoiy kompetentligini shakllantirish va tengdoshlari
bilan barqaror munosabatlar o‘rnatishida muhim psixologik omillar sifatida namoyon bo‘ladi
Ключевые слова
oilaviy muhit, ota-ona munosabatlari, bog‘lanish nazariyasi, tengdoshlar bilan munosabatlar, o‘smirlik davri, ichki ishchi model, bilvosita ta’sir, emotsional o‘zini o‘zi tartibga solish, ijtimoiy kompetentlikБиблиографические ссылки
1. Erikson E. H. Identity: Youth and Crisis. - New York: W. W. Norton & Company, 1968. - P. 128–135.
2. Steinberg L. Adolescence. - 11th ed. - New York: McGraw-Hill Education, 2017. - P. 118–145.
3. Bowlby J. Attachment and Loss: Vol. 1. Attachment. - London: Hogarth Press, 1969. - P. 194–207.
4. Cassidy J., Shaver P. R. (Eds.). Handbook of Attachment: Theory, Research, and Clinical Applications. - 3rd ed. - New
York: Guilford Press, 2016. - P. 866–887.
5. Ainsworth M. D. S., Blehar M. C., Waters E., Wall S. Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange
Situation. - Hillsdale, NJ: Erlbaum, 1978. - P. 21–38.
6. Sroufe L. A. Attachment and development: A prospective, longitudinal study from birth to adulthood // Attachment &
Human Development. - 2005. - Vol. 7, No. 4. - P. 349–367.
7. Baumrind D. Effects of authoritative parental control on child behavior // Child Development. - 1966. - Vol. 37, No. 4.
- P. 887–907.
8. Steinberg L. Adolescence. - 11th ed. - New York: McGraw-Hill Education, 2017.
9. Bowlby J. Attachment and Loss: Vol. 1. Attachment. - London: Hogarth Press, 1969.
10. Cassidy J., Shaver P. R. (Eds.). Handbook of Attachment: Theory, Research, and Clinical Applications. - 3rd ed. - New
York: Guilford Press, 2016.
11. Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. - Cambridge, MA: Harvard
University Press, 1979. - P. 3–15.
12. Parker J. G., Asher S. R. Peer relations and later personal adjustment: Are low-accepted children at risk? // Psychological
Bulletin. - 1987. - Vol. 102, No. 3. - P. 357–389.
13. Ladd G. W. Peer relationships and social competence during early and middle childhood // Annual Review of Psychology.
- 1999. - Vol. 50. - P. 333–359.
14. Каримова В. М. Ижтимоий психология. - Тошкент: Фан, 2016. - Б. 142–158.
15. Расулова З. А. Оила ва бола тарбияси психологияси. - Тошкент: Ўзбекистон, 2019. - Б. 76–93.
16. Qarshiboyeva G., Baratov N., Baratullayevna D. Ёшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш масалалари // Журнал
педагогики и психологии в современном образовании. - 2022. - Т. 2, № 5.
17. Баратуллаева Д. Ayollarda stress kechishi // Журнал педагогики и психологии в современном образовании. -
2024. - Т. 4, № 2. - Б. 48–52.
18. Баратуллаева Д., Ortiqova K. Yolg‘izlik ta’sirida hayotimizda ro‘y beradigan o‘zgarishlar // Журнал педагогики и
психологии в современном образовании. - 2024. - Т. 4, № 2. - Б. 144–148.
19. Баратуллаева Д., Ergasheva D. Talabalarda uchraydigan stressli holatlar va ularni bartaraf etish omillari // Журнал
педагогики и психологии в современном образовании. - 2024. - Т. 4, № 3. - Б. 3–8.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
