O‘qish savodxonligi darslarida Bloom taksonomiyasi va 4K kompetensiyalarining integrativ modeli
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20281743Ключевые слова:
o‘qish savodxonligi, Bloom taksonomiyasi, 4K kompetensiyalari, integrativ model, tanqidiy fikrlash, kreativlik, kommunikatsiya, kollaboratsiya, boshlang‘ich ta’lim.Аннотация
Boshlang‘ich sinf o‘qish savodxonligi darslarida Bloom taksonomiyasi va 4K kompetensiyalarining integrativ
modelini qo‘llashning pedagogik asoslari yoritilgan. Tadqiqotning dolzarbligi zamonaviy ta’lim tizimida o‘quvchilarning
funksional savodxonligini rivojlantirish, ularni mustaqil fikrlovchi, ijodkor hamda kommunikativ shaxs sifatida shakllantirish
zarurati bilan izohlanadi. Bloom taksonomiyasining bilish, tushunish, qo‘llash, tahlil qilish, baholash va yaratish
bosqichlari o‘qish savodxonligi darslari jarayonida 4K kompetensiyalari – tanqidiy fikrlash, kreativlik, kommunikatsiya
va kollaboratsiya bilan integratsiyalashgan holda tahlil qilingan. Tadqiqot davomida nazariy tahlil, pedagogik kuzatuv,
qiyosiy taqqoslash hamda amaliy topshiriqlar tahlili metodlaridan foydalanildi. O‘qish savodxonligi darslarida matn bilan
ishlash jarayonida muammoli savollar, ijodiy topshiriqlar, guruhli loyihalar, sahnalashtirish va munozara metodlarining
qo‘llanilishi o‘quvchilarning yuqori darajadagi fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Tadqiqot
natijalariga ko‘ra, Bloom taksonomiyasi va 4K kompetensiyalarining integrativ modeli asosida tashkil etilgan darslar
o‘quvchilarning matnni tahlil qilish, baholash, xulosa chiqarish hamda o‘z fikrini mustaqil ifodalash ko‘nikmalarini sezilarli
darajada rivojlantiradi.
Библиографические ссылки
1. Bloom B. S. Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. Handbook I: Cognitive
Domain. – New York: Longman, 1956. – 207 p.
2. Anderson L. W., Krathwohl D. R. A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy
of Educational Objectives. – New York: Longman, 2001. – 352 p.
3. OECD. PISA 2018 Assessment and Analytical Framework: Reading, Mathematics and Science. – Paris: OECD Publishing,
2019. – 308 p.
4. OECD. 21st-Century Readers: Developing Literacy Skills in a Digital World. – Paris: OECD Publishing, 2021. – 214 p.
5. UNESCO. Global Framework of Reference on Transversal Competencies (4Cs). – Paris: UNESCO, 2017. – 76 p.
6. Brookhart S. M. How to Assess Higher-Order Thinking Skills in Your Classroom. – Alexandria, VA: ASCD, 2010. – 168
p.
7. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. Boshlang‘ich ta’lim fanlari bo‘yicha davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturlari.
– Toshkent, 2021. – 120 b.
8. Ta’lim sifatini baholash bo‘yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish milliy markazi. O‘qish savodxonligini baholash
va rivojlantirish metodikasi. – Toshkent, 2022. – 96 b.
9. Qodirova N. A. Boshlang‘ich sinflarda o‘qish savodxonligini rivojlantirishda kompetensiyaviy yondashuv // Xalq ta’limi.
– 2020. – № 4. – B. 45–49.
10. Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi. 4K ko‘nikmalarini baholash rubrikalari: uslubiy qo‘llanma. –
Toshkent, 2024. – 74 b. – ISBN 978-9910-09-001-1.
11. Aydarova U., Azizova N. O‘qish savodxonligi: umumiy o‘rta ta’lim maktabining 4-sinfi uchun darslik. III qism. – Toshkent:
Novda Edutainment, 2023. – B. 14–17.
12. Trilling B., Fadel C. 21st Century Skills: Learning for Life in Our Times. – San Francisco: Jossey-Bass, 2021. – 243 p.
13. Mercer N., Wegerif R. The Routledge Handbook of Educational Dialogue. – London: Routledge, 2020. – 412 p.
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
