Qushlarning evolyutsiyasida uchishga moslashish jarayoni
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20196078Ключевые слова:
qushlar, evolyutsiya, uchish, moslashuv, pteriliy, apteriy, kontur pat, momiq pat, qanot, skelet, pnevmatiklik, havo xaltachalari, teropod dinozavrlar, tabiiy tanlanishАннотация
Qushlarning evolyutsion taraqqiyotida uchishga moslashish jarayoni murakkab biologik hodisa sifatida
tahlil qilinadi. Zamonaviy zoologiyada qushlar teropod dinozavrlarning davomchilari sifatida qaralib, ularning uchish apparati
birdaniga emas, balki bosqichma-bosqich evolyutsion o‘zgarishlar natijasida shakllangani ilmiy jihatdan asoslanadi.
Tadqiqotda pat qoplamining tuzilishi, pteriliy va apteriylarning funksional ahamiyati, kontur, momiq, qilsimon, qoquv va
boshqaruv patlarining biologik vazifalari yoritilgan. Shuningdek, skeletning pnevmatik va yengil tuzilishi, to‘sh suyagi toji,
ayri suyak, qanot skeleti hamda nafas olish tizimining uchishga moslashuvdagi o‘rni ilmiy manbalar asosida tahlil qilingan.
Patlarning dastlab issiqlikni saqlash, himoya va signal berish vazifalarini bajarib, keyinchalik aerodinamik funksiyani egallagani
haqidagi evolyutsion qarashlar ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari qushlarda uchishga moslashuv morfologik,
funksional va ekologik omillarning uzviy birligi asosida shakllanganini ko‘rsatadi
Библиографические ссылки
1. S. Dadayev, O. Mavlonov. Xordalilar zoologiyasi. Toshkent: O‘qituvchi, 2010.
2. S. Dadayev, Q. Saparov. Xordalilar. Toshkent: Fan, 2005.
3. A. Abdurahmonov. Umurtqalilar zoologiyasi. Toshkent: Universitet, 2012.
4. R. Olimov. Zoologiya (Umurtqalilar). Toshkent: Fan va texnologiya, 2015.
5. M. Xolmatov. Umurtqali hayvonlar biologiyasi. Toshkent: O‘qituvchi, 2018.
6. B. Tursunov. Hayvonlar zoologiyasi (umurtqalilar qismi). Toshkent: Fan, 2016.
7. M. G. G‘ulomov. Ornitologiya: nazariya va amaliyot. Samarqand: SamDU nashriyoti, 2019.
8. Xaqberdiyeva Sh. T. Zamonaviy ilg‘or xorijiy tajribalar asosida qon aylanish tizimi mavzusini o‘qitishda innovatsion
pedagogik texnologiyalarni qo‘llash imkoniyatlari // Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. 2025. 3(12). 16–19. https://
doi.org/10.5281/zenodo.17991257
9. Haqberdiyeva S. T. The role of pedagogy and psychology in improving the methodology of teaching biology based on
a general approach to secondary schools // Texas Journal of Multidisciplinary Studies. 2022. Vol. 6. P. 115–118.
10. Haqberdiyeva S. T. Improving the teaching methods of biology in general secondary schools on the basis of a competency-
based approach // Academicia Globe. 2022. Vol. 3. No. 03. P. 132–136.
11. Tursunaliyevna H. S., Nozima A. Effectiveness of using innovative technologies in teaching the morphology of bacteria
// Journal of Universal Science Research. 2023. Vol. 1. No. 10. P. 60–66.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
