Oliy ta’limda kompetenyagа asoslangan o‘qitish modellari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17723120Ключевые слова:
kompetensiya, kompetensiyaga asoslangan o‘qitish (KAO‘M), natijaga asoslangan ta’lim (OBE), loyiha asosida o‘qitish (PBL), dual ta’lim, ta’lim sifati, baholash mezonlari, mehnat bozori talablariАннотация
Ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi oliy ta’lim tizimida kompetensiyaga asoslangan o‘qitish modellari
(KAO‘M)ni tahlil qilish va ularning O‘zbekiston milliy ta’lim tizimiga joriy etish samaradorligini baholashdan iborat. Ilmiy
muammo sifatida an’anaviy, faqat bilimga asoslangan yondashuvning mehnat bozori talablariga javob bera olmasligi
hamda KAO‘Mga o‘tish zarurati asoslab berilgan. Tadqiqotda Outcome-Based Education (OBE), Project-Based Learning
(PBL), Modular Competency-Based Learning kabi asosiy modellarning nazariy asoslari, didaktik xususiyatlari va amaliy
qo‘llash mexanizmlari chuqur tahlil qilingan. Amaliy qismda KAO‘Mni joriy etishning milliy amaliyoti o‘rganilgan, xususan,
o‘quv rejalarini, fan dasturlarini kompetensiyaga yo‘naltirish hamda baholash vositalari (rubrikalar, portfel)ning qo‘llanishi
tahlil qilinadi. KAO‘M samaradorligini oshirish bo‘yicha o‘qituvchilarni qayta tayyorlash, amaliyotga yo‘naltirilgan
metodlarni (keýs-stadi, loyiha ishlari) kengaytirish, shuningdek, baholash tizimini takomillashtirishga doir tavsiyalar ishlab
chiqilgan. Tadqiqot natijalari oliy ta’limda ta’lim sifati va bitiruvchilar raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni (yangi tahriri). Toshkent, 2020-yil.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi
to‘g‘risida”gi Farmoni (2022-yil 28-yanvar, PF-60-son).
3. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining Oliy ta’lim davlat ta’lim standartlari (barcha yo‘nalishlar
uchun kompetensiyaviy modellarning belgilanishini tartibga soluvchi normativ hujjatlar).
4. Ishmuhamedov R. J., Abduqodirov A. A., Pardaev A. X. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. – T.: “Iste’dod” jamg‘armasi,
2008.
5. Mavlonova R. A., To‘raeva O. N., Xoliqberdiev K. Pedagogika. – T.: “O‘qituvchi”, 2018.
6. Hasanov S. Kompetensiyaviy yondashuv asosida mutaxassislar tayyorlashning ilmiy-nazariy asoslari. // “Xalq ta’limi”
jurnali, 2021, № 4.
7. Majidov J. Oliy ta’limda kompetensiyaviy modellarning joriy etish metodikasi. Monografiya. – T.: Adabiyot va san’at,
2023.
8. Shodiev N. Loyiha asosida ta’lim (PBL) – zamonaviy kompetensiyalarni shakllantirish vositasi. O‘quv-uslubiy qo‘llanma.
– T.: Fan, 2020.
9. Boyatzis, R. E. The Competent Manager: A Model for Effective Performance. New York: John Wiley & Sons, 1982.
10. Tuning Educational Structures in Europe (TUNING) Project. Reference Points for the Design and Delivery of Degree
Programmes. Bilbao: University of Deusto, 2007.
11. Spady, W. G. Outcome-Based Education: Critical Issues and Answers. Arlington, VA: American Association of School
Administrators, 1994.
12. Gronlund, N. E. Assessment of Student Achievement. New York: Macmillan Publishing Company, 2000.
13. OECD. The Definition and Selection of Key Competencies (DeSeCo). Paris: OECD Publishing, 2005.
14. Grant, M. M. Instructional principles for integrating web-based learning into K–12 classrooms. Journal of Research on
Technology in Education, 30(2), 1999.
15. UNESCO. Education 2030: Incheon Declaration and Framework for Action. (Ma’lumot olingan sana: 10.11.2025).
16. www.lex.uz – O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
17. ERIC (Education Resources Information Center) bazasidan olingan kompetensiyaga asoslangan ta’limga oid xalqaro
ekspertlar maqolalari. URL: [aniq maqola havolasi].
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
