Pedagogik, metadologik, innovatsion fan va ta’limga oid ilmiy jurnal
Ushbu maqola Bugungi kunda o‘qituvchilar uchun ota-onalar bilan nizolarni hal qila olishi nima uchun muhimligini va bu mahorat maktab muhitini yaxshilashga, bolalar muammolarini hal qilishga va ishonchli munosabatlar o‘rnatishga qanday yordam berishini tushuntirishga qaratilgan. Ta’lim jarayonidagagi konfliktlarni oldini olish vositasi sifatida qo‘llaniladigan pedagogik nazariya va amaliy tajribalarga asoslangan tavsiyalar berilgan. Tadqiqotda kuzatuv, so‘rovnoma va tajriba metodlari qo‘llanilib, interaktiv o‘yinlar, klaster, “aqliy hujum”, “Padlet” va “Kahoot” kabi metodlarning samaradorligi aniqlangan.
pedagogik konflikt, o‘zaro ta’sir, mehnat jarayoni, psixologik xususiyatlari, o‘zaro munosabatlar, ochiq tajovuz, ziddiyat, muzokaralar, kayfiyati va xulq-atvor
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
MTTlarda nutqni rivojlantirishga doir mashg‘ulotlarda interfaol usullardan foydalanish texnologiyasi
Ushbu maqolada nutqni rivojlantirish, MTT larda nutqni rivojlantirishga doir mashg‘ulotlarda interfaol usullardan foydalanish texnologiyasi haqida fikr yuritilgan
nutq madaniyati, nutqiy muloqot shartlari, dialogik nutq, diksiya, to‘g‘ri talaffuz qilish, aniq talaffuz, ifodali nutq.
Raqamli ta’lim muhitida chet tili o‘qituvchilari va talabalar o‘rtasidagi interaktsiyaning pedagogik samaradorligi va innovatsion mexanizmlari
Mazkur maqolada raqamli ta’lim muhitida chet tili o‘qituvchilari va talabalar o‘rtasidagi interaktsiyaning pedagogik samaradorligi hamda uni ta’minlovchi innovatsion mexanizmlar ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida raqamli platformalar, onlayn kommunikatsiya vositalari va masofaviy ta’lim texnologiyalarining chet tilini o‘rganish jarayoniga ta’siri o‘rganildi. Raqamli interaktsiya vositalarining talabalar nutqiy faolligini oshirish, individual ta’lim trayektoriyasini qo‘llab-quvvatlash va autentik til muhitini yaratishdagi imkoniyatlari ilmiy asoslab berildi. Shuningdek, sinxron va asinxron muloqot shakllarining o‘quv jarayonidagi didaktik roli ochib berildi. Tadqiqot natijalari raqamli ta’lim muhitida samarali interaktsiyani tashkil etish chet tilini o‘qitish sifatini oshirishini ko‘rsatadi hamda innovatsion pedagogik mexanizmlarni joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi
raqamli ta’lim muhiti, onlayn interaktsiya, chet tilini o‘qitish, pedagogik samaradorlik, innovatsion texnologiyalar, masofaviy ta’lim, sinxron va asinxron muloqot, kommunikativ kompetensiya
Talabalarda algoritmik kompetentlikni rivojlantirishning sun’iy intellekt va Big Data Analytics asosida o‘quv faoliyatini real vaqt rejimida kuzatuvchi va boshqaruvchi konseptual modelni takomillashtirish
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalar algoritmik kompetentligini rivojlantirish jarayonini samarali boshqarish maqsadida sun’iy intellekt (AI) va Big Data Analytics texnologiyalariga asoslangan, o‘quv faoliyatini real vaqt rejimida kuzatuvchi va boshqaruvchi takomillashtirilgan konseptual model ishlab chiqilgan. Tadqiqotda Learning Analytics, Educational Data Mining hamda Machine Learning yondashuvlari asosida talabalar faoliyatini uzluksiz monitoring qilish, tahlil etish, bashoratlash va adaptiv pedagogik qarorlar qabul qilish mexanizmlari ilmiy asoslab berilgan. Model tarkibiga ma’lumotlarni yig‘ish moduli, analitik yadro, qaror qabul qilish tizimi, vizual kuzatuv paneli va refleksiya komponenti kiritilgan. Tajriba-sinov natijalari ishlab chiqilgan model an’anaviy monitoring tizimlariga nisbatan aniqlik, tezkorlik va individuallashtirish ko‘rsatkichlari bo‘yicha sezilarli ustunlikka ega ekanini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston ta’lim tizimida AI va Big Data texnologiyalariga asoslangan data-driven boshqaruv platformalarini joriy etish uchun muhim ilmiy-metodik asos bo‘lib xizmat qiladi
sun’iy intellekt, Big Data Analytics, algoritmik kompetentlik, Learning Analytics, real vaqt monitoringi, adaptiv boshqaruv, ta’lim jarayonini tahlil qilish, data-driven ta’lim, raqamli pedagogika, refleksiya
Redjio pedagogik yondashuv asosida maktabgacha katta yoshdagi bolalarda mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish pedagogik muammo sifatida
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari Redjio Emilia pedagogik yondashuvi asosida tahlil qilinadi. Globallashuv va innovatsion rivojlanish sharoitida ta’lim tizimining barcha bosqichlarida, ayniqsa maktabgacha ta’limda bolalarning ijodiy va mantiqiy tafakkurini rivojlantirish muhim pedagogik vazifa sifatida qaralmoqda. Tadqiqot doirasida MDH mamlakatlari va xorijiy olimlarning Redjio Emilia yondashuviga oid ilmiy qarashlari o‘rganilib, bolalar kognitiv rivojlanishida ta’lim muhiti, loyiha faoliyati, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim hamda reflektiv pedagogika elementlarining ahamiyati asoslab beriladi. Maqolada maktabgacha ta’lim jarayonida mantiqiy fikrlashni shakllantirish pedagogik muammo sifatida yoritilib, innovatsion pedagogik texnologiyalarni joriy etishning nazariy va amaliy jihatlari ochib beriladi.
Redjio Emilia pedagogik yondashuvi, maktabgacha katta yosh, mantiqiy fikrlash, kognitiv rivojlanish, pedagogik muammo, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim, ta’lim muhiti, loyiha faoliyati, reflektiv pedagogika, ijodiy va mantiqiy tafakkur
Формирование готовности родителей детей старшего дошкольного возраста к выполнению воспитательной функции в семье
В статье рассматривается проблема формирования готовности родителей детей старшего дошкольного возраста к выполнению воспитательной функции в семье. Актуальность темы обусловлена возрастанием роли семьи в условиях модернизации системы дошкольного образования и необходимостью повышения педагогической компетентности родителей как основных субъектов воспитания ребёнка. Целью исследования является теоретическое обоснование и выявление эффективных условий формирования готовности родителей к воспитательной деятельности в семье
семейное воспитание, готовность родителей, воспитательная функция семьи, дети старшего дошкольного возраста, педагогическая компетентность родителей, родительская ответственность, психолого-педагогическое сопровождение семьи, взаимодействие семьи и дошкольной образовательной организации, воспитательный потенциал семьи
Boshlang‘ich ta’lim magistratura talabalarining ijodiy faolligini rivojlantirish shart-sharoitlari
Ushbu maqolada shaxsning ijodiy faolligini rivojlantirishga doir pedagog, metodist, psixolog olimlarning ilmiy qarashlari keltirilgan, “ijod”, “ijodiy”, “ijodkorlik” tushunchalarining lug‘aviy ma’nosi izohlangan. Shuningdek, boshlang‘ ich ta’lim magistratura talabalarini ijodiy faolligini rivojlantirishda loyihali ta’lim, muammoli ta’lim, hamda ijodiy topshiriqlardan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilingan hamda xorijiy olimlarning talabalarning ijodiy faolligi va metakognitiv ko‘nikmalari bog‘lovchi GENICS o‘quv modeli mazmuni yoritilgan
ijod, ijodkorlik, ijodiy faollik, ijodiy faoliyat, іlmіy іjоdkоrlіk, ijodiy salohiyat, yaratuvchanlik, loyihaviy ta’lim, muammoli ta’lim, tadqiqot, munozara, shaxsiy faoliyat, birlashtirish, ulashish, guruhlash, GENICS o‘quv modeli, ijodiy fikrlash ko‘rsatkichlari, metakognitiv ko‘nikmalar
Pedagogik innovatsiyalarni boshqarishning nazariy-metodologik asoslari
Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim tizimida pedagogik innovatsiyalarni boshqarishning nazariy va metodologik asoslari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda pedagogik innovatsiyalarning mohiyati, ularning ta’lim sifatini oshirishdagi roli hamda barqaror ta’lim rivojlanishini ta’minlashda samarali boshqaruv mexanizmlarining ahamiyati tahlil qilinadi. Xalqaro va milliy ilmiy adabiyotlarni ko‘rib chiqish asosida tadqiqot innovatsiyalarni boshqarishning asosiy nazariy yondashuvlarini, jumladan, tizimli, kompetensiyaga asoslangan va o‘quvchiga yo‘naltirilgan nuqtayi nazarlarni aniqlaydi. Ta’lim muassasalarida innovatsion jarayonlarni rejalashtirish, amalga oshirish, monitoring qilish va baholashning metodologik tamoyillariga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqot natijalari pedagogik innovatsiyalarni muvaffaqiyatli boshqarish ilmiy asoslangan strategiyalar, institutsional qo‘llab-quvvatlash va o‘qituvchilarning faol ishtirokini talab qilishini ta’kidlaydi. Maqolada innovatsiyalarni boshqarishning nazariy va metodologik asoslarini mustahkamlash zamonaviy ta’lim tizimlarining samaradorligi va raqobatbardoshligini oshirishga yordam berishi haqidagi xulosaga kelinadi
pedagogik innovatsiya, innovatsion boshqaruv, ta’lim sifati, metodologik yondashuv, pedagogik jarayon, ta’lim tizimi
TBL metodini qo‘llash orqali o‘quvchilarning madaniyati va ijtimoiy muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirish
Ushbu maqola xorijiy tillarni o‘qitishda vazifaga asoslangan ta’lim (Task-Based Language Teaching – TBLT) metodidan foydalanish orqali o‘quvchilarning madaniy kompetensiyasi va ijtimoiy muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirish muammolarini o‘rganadi. Tadqiqotning maqsadi – TBLTning madaniyatlararo muloqot va ijtimoiy hamkorlikka ta’sirini tahlil qilish hamda O‘zbekiston ta’lim tizimida uni qo‘llash imkoniyatlarini ko‘rsatishdir. Muallifning yondashuvi autentik vazifalar va guruh loyihalari orqali real hayotiy kontekstda til o‘rganishga asoslanadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, TBLT nafaqat til ko‘nikmalarini, balki madaniy sezuvchanlik, empatiya va hamkorlik qobiliyatlarini ham samarali oshiradi. Ilmiy yangiligi – O‘zbekiston sharoitida TBLTni madaniy va ijtimoiy rivojlanish vositasi sifatida integratsiyalash taklifidir
TBLT metodi, vazifaga asoslangan ta’lim, madaniy kompetensiya, ijtimoiy muloqot ko‘nikmalari, madaniyatlararo kommunikatsiya, xorijiy til o‘qitish, o‘quvchilarning ijtimoiy rivoji
Аbdullа Avlоniy pedаgоgik merоsidа shаxs psixоlоgiyаsi mаsаlаlаri
Ushbu maqolada o‘zbek ma’rifatparvar pedagogi Abdulla Avloniyning pedagogik merosida shaxs psixologiyasi masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda Avloniyning ta’lim va tarbiya haqidagi qarashlari shaxs kamoloti, axloqiy ong, iroda, hissiyot va tafakkur bilan uzviy bog‘liqlikda o‘rganiladi. Maqolada Abdulla Avloniyning pedagogik merosi hamda unda shaxs psixologiyasi masalalarining o‘rni chuqur tahlil etiladi. Muallif Avloniyning ta’lim tizimiga qo‘shgan hissasi, pedagogik g‘oyalari va shaxsiy xususiyatlari orqali zamonaviy ta’lim jarayoniga ko‘rsatgan ta’sirini yoritadi. Shuningdek, Avloniyning ta’limdagi innovatsion yondashuvlari, o‘quvchilarning ruhiy holati va shaxsiy rivojlanishiga bo‘lgan e’tibori tahlil qilinadi. Avloniyning psixologik qarashlari va ularning amaliyotdagi qo‘llanilishi haqida ham ilmiy xulosalar keltiriladi. Ushbu tadqiqot Avloniyning pedagogik merosini o‘rganish orqali ta’lim sohasida yangi yondashuv va metodlarni ishlab chiqishga xizmat qiladi. Maqola ta’lim oluvchilar, pedagoglar va psixologlar uchun qimmatli ilmiy manba bo‘lishi kutilmoqda. Tadqiqot jarayonida matnlarni tahlil qilish, qiyosiy-tahliliy va umumlashtirish usullaridan foydalanildi
Abdulla Avloniy, pedagogik meros, shaxs psixologiyasi, tarbiya, axloq, hissiyot, tafakkur, shaxs kamoloti, psixologiya, ta’lim.
Landshaft dizayni vostasida bo‘lajak maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilarining estetik va kreativ ko‘nikmalarini rivojlantirish
Ushbu maqola landshaft dizayni vositasida bo‘lajak maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilarining estetik va kreativ ko‘nikmalarini rivojlantirishda landshaft dizaynining o‘rni va ahamiyatini tadqiq qilishga qaratilgan. Landshaft dizaynining ijodiy fikrlashni rag‘batlantiruvchi imkoniyatlari hamda ushbu jarayonni samarali amalga oshirish uchun maxsus metodik yondashuvlarni ishlab chiqish masalalari muhokama qilinadi.
maktabgacha ta’lim tashkiloti, kreativ fikrlash, qobiliyat, landshaft dizayni, ijodiy fikrlash, rag‘batlantirish, tarbiyachi, maxsus metodik yondashuv, rag‘batlantiruvchi imkoniyatlar
Educational Potential of Museum Pedagogy and Criteria for its Application in Developing Historical Thinking of Pre-Service History Teachers
This article examines the educational potential of museum pedagogy in developing historical thinking among pre-service history teachers, with particular emphasis on the criteria for its effective pedagogical application. The study is grounded in contemporary educational theories, including constructivism, inquiry-based learning, activity-oriented pedagogy, and experiential learning. Historical thinking is conceptualized as a complex cognitive, reflective, and axiological competence that enables future teachers to interpret historical reality critically, contextually, and ethically (Ortiqov, 2023). Museums are interpreted as authentic and multidimensional learning environments that provide direct engagement with primary historical sources, material culture, and visual-narrative representations of the past (Museumsbund e.V., 2010; Nigmatov, 2021). The article systematically analyzes the educational opportunities of museum pedagogy and substantiates a structured system of application criteria–scientific, didactic, interpretative, organizational, and assessment-related– that ensure its effectiveness in history teacher education. The findings demonstrate that museum pedagogy functions as a powerful pedagogical mechanism for transforming theoretical historical knowledge into professional historical thinking competencies, thereby enhancing the quality of pre-service history teacher preparation in higher education.
museum pedagogy; historical thinking; pre-service history teachers; history education; educational potential; application criteria; primary historical sources; historical empathy; reflective thinking
Ushbu maqolada jahon adabiyoti vakili Nodar Dumbadzening “Hellados” hikoyasini o‘qitishning zamonaviy texnologiyalari yoritilgan. Dars mashg‘ulotini sifatli tashkil etishning inversiya usuli ishlab chiqilgan va mazkur usul amaliy jihatdan tahlil qilingan. Bundan tashqari, badiiy asar tahliliga doir turli nuqtayi nazarlarga ham to‘xtalib o‘tilgan
inversiya, noan’anaviy yondashuv, sifatli ta’lim, zamonaviy texnologiyalar, fikrlashga o‘rganish
Principles of Organising Autonomous Learning
The article analyses the principles of structuring autonomous learning within the context of foreign language education at non-linguistic higher education institutions. Particular emphasis is placed on the significance of learner autonomy in cultivating professional foreign language proficiency and enhancing students’ competitiveness in the contemporary labour market. The study examines theoretical frameworks related to learner autonomy and learning strategies, emphasizing the roles of responsibility, self-regulation, and motivation in autonomous learning. The practical component of the research explores the implementation of technology-driven methodologies, including distance learning tools and online resources, to promote learner autonomy. The results indicate that incorporating the principles of autonomous learning into foreign language education improves students’ interest, language skills, and ability to manage their own learning process effectively.
autonomous learning, foreign language education, learning strategies, learner autonomy, distance learning, professional competence, self-regulation
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kognitiv qobiliyatlarni shakllantirishda zamonaviy pedagogik yondashuvlar
Ushbu maqola boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kognitiv qobiliyatlarni shakllantirishda zamonaviy pedagogik yondashuvlarni tahlil qiladi. Kognitiv qobiliyatlar bolalarning diqqat, xotira, mantiqiy fikrlash, tanqidiy tafakkur va ijodiy yechim topish ko‘nikmalarini o‘z ichiga oladi. Tadqiqotda faol va interfaol o‘qitish metodlari, differensial yondashuv, fanlararo integratsiya va raqamli texnologiyalar asosida kognitiv qobiliyatlarni shakllantirishning amaliy usullari keltiriladi. Maqola O‘zbekiston Respublikasi ta’lim siyosati, qaror va farmonlari bilan bog‘liq holda yozilgan
kognitiv qobiliyatlar, boshlang‘ich ta’lim, pedagogik yondashuvlar, innovatsion metodlar, interfaol o‘qitish, raqamli texnologiyalar
Hamshiralik ishida raqamli texnologiyalardan foydalanishning samaradorligi
Mazkur ilmiy maqolada sog‘liqni saqlash tizimining muhim bo‘g‘ini hisoblangan hamshiralik ishida raqamli texnologiyalardan foydalanishning samaradorligi har tomonlama tahlil qilinadi. Bugungi kunda tibbiyot sohasida raqamlashtirish jarayonlari jadal rivojlanib, elektron tibbiy kartalar, masofaviy monitoring tizimlari, mobil ilovalar, klinik qarorlarni qo‘llab-quvvatlovchi dasturlar hamda sun’iy intellekt elementlari hamshiralik faoliyatining ajralmas qismiga aylanmoqda. Tadqiqotning asosiy maqsadi raqamli texnologiyalarning hamshiralik amaliyotiga ta’sirini, ularning ish samaradorligi, bemorlar xavfsizligi va tibbiy xizmat sifati bilan bog‘liqligini aniqlashdan iborat. Tadqiqot jarayonida nazariy tahlil, so‘rovnoma va statistik ma’lumotlarni umumlashtirish usullaridan foydalanildi. Olingan natijalar raqamli texnologiyalar hamshiralarning ish unumdorligini oshirishi, hujjatlashtirish jarayonini yengillashtirishi hamda bemorlar bilan muloqot sifatini yaxshilashini ko‘rsatdi.
hamshiralik ishi, raqamli texnologiyalar, elektron tibbiy karta, sog‘liqni saqlash, innovatsiya, samaradorlik.
Raqamli transformatsiya sharoitida oliy ta’lim muassasalari talabalari ruhiyatiga virtual muhitning salbiy ta’siri
Mazkur maqolada raqamlashtirish jarayonida talabalar ongiga virtual hayotning salbiy ta’siri va uning psixologik oqibatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida so‘rovnomalar hamda nazariy manbalar asosida virtual muhitning stress, yolg‘izlik va motivatsiyaning pasayishiga ta’siri aniqlanadi, shuningdek, ushbu holatlarga qarshi samarali psixologik yondashuvlar tavsiya etiladi
virtual hayot, raqamlashtirish, talabalar psixologiyasi, ruhiy salomatlik, stress, yolg‘izlik, motivatsiya pasayishi, raqamli muhit, psixologik ta’sir, yoshlar ruhiyati
Boshqaruv psixologiyasi terminlarini tarjima qilishning metodologik muammolari
Mazkur maqolada boshqaruv psixologiyasi sohasida qo‘llaniladigan terminlarning tarjima jarayoni, ularning lingvistik va psixologik xususiyatlari, shuningdek, tarjima jarayonida yuzaga keladigan muammolar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Boshqaruv psixologiyasi terminlarining semantik aniqligi, madaniy moslashuvi va funksional ekvivalentligi masalalari yoritiladi. Tarjimachilik amaliyotini hamda terminologiyani leksikografik jihatdan ishlab chiqishni takomillashtirish bo‘yicha takliflar keltiriladi.
boshqaruv psixologiyasi; terminologiya; tarjima; leksikografiya; o‘zbek tili; rus tili; ekvivalentlik
Interfaol metodlar orqali zamonaviy darslarni tashkil etishning o‘ziga xos tendensiyalari
Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida interfaol metodlardan foydalanishning nazariy va amaliy jihatlari, ularning ta’lim samaradorligini oshirishdagi o‘rni hamda darslarni tashkil etishdagi asosiy tendensiyalar tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘quvchi shaxsini rivojlantirishga yo‘naltirilgan yondashuv, raqamli texnologiyalar bilan integratsiya, kompetensiyaviy ta’lim hamda o‘qituvchi rolining transformatsiyalari yoritib beriladi.
interaktiv, interfaollik, kompetensiya, transformatsiya, “Blist-so‘rov”, “Modellashtirish”, “Ijodiy ish”, “Muammoli ta’lim”, “Aqliy hujum”, “Bumerang”, “Galereya”, “Zig-zag”, “Zinama-zina”, “Muzyorar”, “Rotatsiya”, “Yumaloqlangan qor”.
Ixtisoslashtirilgan terminologiyaning asosiy lingvistik xususiyatlari
Ushbu maqolada ixtisoslashtirilgan terminologiyaning asosiy lingvistik xususiyatlari tahlil qilinadi. Terminlar – muayyan soha doirasida aniq ma’noga ega bo‘lgan va ilmiy-texnikaviy muloqotda faol qo‘llaniladigan birliklar sifatida qaraladi. Maqolada terminlarning semantik, morfologik va sintaktik xususiyatlari o‘rganiladi hamda ularni umumiy leksik birliklardan ajratib turadigan mezonlar yoritiladi. Shuningdek, terminlarning standartlashuvi, bir ma’nolilik (monosemiya), kontekstga bog‘liqligi, qisqartmalar va kalkalarning roli tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari terminologiyaning tilshunoslikdagi o‘rni va amaliy qo‘llanilishini chuqurroq tushunishga xizmat qiladi
termin, ixtisoslashtirilgan til, lingvistik xususiyatlar, semantika, morfologiya, sintaksis, standartlashuv, terminologiya, kalka, qisqartma, monosemiya
Bokschi qizlarni texnika taktikasini takomillashtirish
Ushbu maqolada bokschi qizlarning texnika-taktik tayyorgarligini takomillashtirish masalasi ilmiy-metodik nuqtayi nazardan yoritiladi. Muammo dolzarbligi zamonaviy boksda raqobatning keskinlashuvi, jang tempi va qaror qabul qilish tezligiga qo‘yiladigan talablarning ortishi hamda ayollar boksida individual-fiziologik xususiyatlarni hisobga olgan mashg‘ulot texnologiyalariga ehtiyoj kuchaygani bilan izohlanadi. Maqolada texnika va taktika tushunchalari, ularning o‘zaro bog‘liqligi, “musobaqaga transfer” (mashq sharoitida o‘rganilgan harakatlarning jang jarayoniga ko‘chishi) muammosi hamda taktik fikrlashni rivojlantirish yo‘llari tizimlashtiriladi. Metodlar bo‘limida nazariy tahlil, murabbiylik amaliyoti kuzatuvlari, video-tahlilga tayangan mikro-taktik modellashtirish, sparring ssenariylari, situatsion qaror mashqlari hamda ko‘rsatkichlar (zarba aniqligi, kombinatsiya ulushi, himoya samaradorligi, qaror qabul qilish vaqti) asosida baholash yondashuvi bayon etiladi. Natijalar qismida taklif etilayotgan 10 haftalik o‘quv-mashg‘ulot modeli uchun namunaviy (illustrativ) jadval va rasmlar keltirilib, texnika-taktik ko‘rsatkichlarda ijobiy siljishlar mantiqan asoslanadi. Xulosa sifatida ayollar boksida texnika-taktik tayyorgarlikni oshirish “texnika + taktika + psixologik barqarorlik + video-analitika” integratsiyasi orqali samarali amalga oshirilishi ko‘rsatiladi
ayollar boksi; texnika-taktik tayyorgarlik; sparring ssenariysi; video-tahlil; qaror qabul qilish tezligi; kombinatsion jang; masofa nazorati; himoya samaradorligi; musobaqaga transfer; individualizatsiya.
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida olimpiadalarga tayyorlashda masalalar yechish texnologiyasi 11-sinf misolida
Mazkur maqolada Georg Polyaning masalalar yechish metodi hamda brainstorming (aqliy hujum) asosidagi masalalar yechish strategiyalari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida muallif tomonidan bosqichli masalalar yechish strategiyasi ishlab chiqiladi va taklif etiladi. Ushbu strategiyaning asosiy maqsadi o‘quvchilarni matematika fanidan olimpiadalarga samarali tayyorlashdan iborat. Taklif etilgan yondashuvning amaliy samaradorligi 11-sinf olimpiada masalasi misolida ko‘rsatib beriladi
brainstorming, Polya metodi, olimpiada, masala, 11-sinf, strategiya
Ijodiy qobiliyatni o‘stirishda pedagogik mahorat va innovatsion metodlar
Ushbu maqola maktabgacha yoshdagi bolalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishda pedagogik mahorat va innovatsion metodlarning ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada ijodiy qobiliyat tushunchasi, uning bolalarda namoyon bo‘lishi va shakllanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, pedagogik mahorat orqali bolalarning ijodiy faolligini oshirishning samarali usullari, jumladan o‘yin faoliyati, dramatik mashg‘ulotlar, loyihaviy ishlar hamda raqamli vositalardan foydalanishning pedagogik asoslari yoritib beriladi. Tadqiqot natijalari ilmiy va amaliy jihatdan pedagoglarga maktabgacha ta’lim jarayonida ijodiy yondashuvni samarali qo‘llashda metodik ko‘mak beradi.
maktabgacha ta’lim, bolalarning ijodiy qobiliyati, pedagogik mahorat, innovatsion metodlar, ijodiy fikrlash, o‘yin faoliyati, dramatik faoliyat, loyihaviy ishlar, eksperiment, tasavvur va fantaziya, bolalarning rivojlanishi, mustaqil fikrlash, pedagogik yondashuv, kreativlik, bolalarning qiziqishlari, ta’lim jarayoni, shaxsiy rivojlanish, ijodiy o‘qitish metodlari, zamonaviy ta’lim texnologiyalari.
Maktabgacha yoshdagi bolalarda milliy qadriyatlar asosida axloqiy tarbiyani shakllantirishning ahamiyati
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda milliy qadriyatlar asosida axloqiy tarbiyani shakllantirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda milliy qadriyatlarning bola shaxsini ma’naviy-axloqiy jihatdan kamol toptirishdagi o‘rni tahlil qilinib, ularning bolalar xulq-atvori, muomala madaniyati, kattalarga hurmat, mehr-oqibat va vatanparvarlik kabi ijtimoiy-axloqiy sifatlarni shakllantirishdagi ahamiyati asoslab berilgan. Shuningdek, milliy an’ana va urf-odatlardan tarbiyaviy jarayonda samarali foydalanishning pedagogik imkoniyatlari ochib berilgan
maktabgacha ta’lim, axloqiy tarbiya, milliy qadriyatlar, xulq-atvor madaniyati, milliy an’ana va urf-odatlar, vatanparvarlik, mehr-oqibat
Interfaol treninglar orqali o‘qituvchilarning innovatsion fikrlashini rivojlantirish tajribasi
Ushbu maqolada interfaol treninglar orqali o‘qituvchilarning innovatsion fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish masalasi ilmiy jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqot doirasida 180 nafar o‘qituvchi ishtirokida eksperimental ishlar olib borildi. O‘qituvchilarning innovatsion fikrlash darajasi Torrance Kreativ Fikrlash Testi, Bass–Davis Innovatsion Potensial Shkalasi hamda maxsus ishlab chiqilgan “Pedagogik kreativlik testi” yordamida aniqlandi. Eksperimental guruh bilan 6 oy davomida interfaol trening dasturi asosida tizimli ish olib borildi. Tadqiqot natijalari interfaol treninglar o‘qituvchilarda oqim fikrlash (fluency), moslashuvchanlik (flexibility), originallik (originality) va g‘oyalarni takomillashtirish (elaboration) ko‘rsatkichlarini statistik jihatdan ahamiyatli darajada oshirishini ko‘rsatdi (p < 0,01). Olingan natijalar interfaol treninglarni o‘qituvchilarning kasbiy malakasini oshirish tizimida samarali pedagogik vosita sifatida qo‘llash mumkinligini tasdiqlaydi.
interfaol treninglar, innovatsion fikrlash, o‘qituvchilar, kreativlik, pedagogik mahorat, professional rivojlanish, Torrance testi
Oliy ta’lim tizimida variativ modellashtirish asosida talabalarning kreativ faoliyatini rivojlantirishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarining qo‘llanilishi
Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida variativ modellashtirish asosida talabalarning kreativ faoliyatini rivojlantirish jarayoni hamda ushbu jarayonda zamonaviy pedagogik texnologiyalarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot davomida variativ modellashtirishning nazariy asoslari tahlil qilinib, talabalarning ijodiy fikrlashini faollashtirishga xizmat qiluvchi interfaol metodlar, raqamli texnologiyalar va innovatsion ta’lim yondashuvlarining samaradorligi ochib berilgan
variativ modellashtirish, kreativ faoliyat, zamonaviy pedagogik texnologiyalar, oliy ta’lim tizimi, ijodiy fikrlash, interfaol metodlar, innovatsion ta’lim, raqamli ta’lim texnologiyalari, pedagogik modellar
Kichik maktab yoshidagi bolalar shaxsi rivojlanishida psixologik moslashuvning tipik xususiyatlari
Mazkur maqolada kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarda ijobiy munosabatlarni shakllantirish usullarining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda kichik maktab yoshining psixologik va ijtimoiy xususiyatlari, ijobiy munosabat tushunchasining mazmun-mohiyati hamda uni shakllantirishda qo‘llaniladigan pedagogik usullarning ijtimoiy-psixologik mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, hamkorlikka asoslangan ta’lim, rag‘batlantirish, o‘yin faoliyati hamda emotsional intellektni rivojlantirish usullarining o‘quvchilarning shaxslararo munosabatlariga ta’siri ochib berilgan. Maqola natijalari kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarda sog‘lom psixologik muhitni yaratish va ijobiy ijtimoiy xulq-atvorni rivojlantirishda amaliy ahamiyat kasb etadi
kichik maktab yoshi, ijobiy munosabatlar, ijtimoiy-psixologik xususiyatlar, shaxslararo munosabatlar, pedagogik hamkorlik, emotsional intellekt, rag‘batlantirish, o‘yin faoliyati, sinf jamoasi, tarbiyaviy muhit
Maktabgacha ta’lim tashkilotlari direktorlarining jamoa bilan ishlash jarayonida yetakchilik kompetensiyalarini rivojlantirish
Mazkur maqola maktabgacha ta’lim tashkilotlari direktorlarining jamoa bilan samarali ishlashida yetakchilik kompetensiyalarining o‘rni va ahamiyati, mazmun-mohiyati yoritiladi. Zamonaviy boshqaruv jarayonida maktabgacha ta’lim tashkilot direktorlarining jamoa bilan ishlash ko‘nikmalari, ta’limiy jarayondagi yetakchilik salohiyati ham muhim omil sifatida qaraladi. Maqolada maktabgacha ta’lim tashkilot direktorlarining jamoa boshqaruvida yetakchilik kompetensiyalarining mazmun-mohiyati, ularni rivojlantirish mexanizmlari hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlaridagi jamoa bilan ishlashda amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Bu amaliy tavsiyalar barcha direktorlar uchun tahlil qilish, jamoada tartibni o‘rnatishda yordam beradi.
boshqaruv, menejment, jamoa, yondashuv, tamoyil, komunikatsiya, rivojlanish, yetakchilik, mexanizm, innovatsion boshqaruv, jamiyat
Kasbiy imij shakllanishida psixologik jihatlarning tafovutlari
Ushbu maqolada professional ta’lim muassasasi o‘quvchilarining kasb-hunar mehnatiga tayyorlikni anglash jarayoni hamda kasbga yo‘naltirilganlikning psixologik xususiyatlari empirik tadqiqot asosida o‘rganilgan. Tadqiqot davomida o‘quvchilarda kasbiy imijni rivojlantirishning psixologik xususiyatlari toifalangan. Shuningdek, o‘quvchilarning kasbiy o‘z-o‘zini anglashi va kasbiy shaxsiy motivatsiyasi bilan bog‘liq holda kasbiy imijni rivojlantirishga xizmat qiluvchi ijobiy psixologik xususiyatlarni shakllantirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
imij, kasbiy imij, imijologiya, o‘zini anglash, shakllanish
Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirishda pedagogik diagnostikani amalga oshirishning natijaviyligi
Maktabgacha yoshdagi bolalarning nutqiy faoliyatini shakillantirishdan kutiladigan diagnostik tahlillarning natijasi orqali bolalarning tashxislashga tayyorlash.
diagnostika, bola, nutq, faoliyat, tashxis, tahlil, pedagogik diagnostika, kuzatish, shaxs, inson, kelajak, sifat, ijtimoiy, rahbar, soha, sotsium, bilim, ko‘nikma, malaka, kommunikativ, atesttasiya, funksiya, nazariya, amaliyot