BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH TA’LIM O‘QITUVCHILARINING INKLYUZIV TA’LIM SHAROITIDA STEAM YONDASHUVIDAN FOYDALANISH METODIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23132540Аннотация
Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilarining inklyuziv ta’lim sharoitida STEAM yondashuvidan foydalanish metodik kompetentligini rivojlantirish masalasi tadqiq etilgan. Tadqiqotda bo‘lajak o‘qituvchilarning STEAM yondashuvini o‘zlashtirishi, uni inklyuziv ta’lim tamoyillari bilan uyg‘unlashtirishi hamda turli ta’limiy ehtiyojlarga ega o‘quvchilar uchun fanlararo topshiriqlarni loyihalashi bilan bog‘liq metodik kompetensiyalar tahlil qilingan. Metodik kompetentlikning motivatsion, kognitiv, loyihalash-metodik, amaliy va refleksiv komponentlari ajratib ko‘rsatilgan hamda ularning mazmuni pedagogik faoliyat nuqtayi nazaridan asoslangan. Shuningdek, bo‘lajak o‘qituvchilarda inklyuziv STEAM faoliyatini tashkil etish kompetentligini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari, jumladan, fanlararo integratsiya, amaliy-loyihaviy faoliyat, differensiallashtirilgan topshiriqlar, hamkorlikdagi ta’lim va refleksiv faoliyatning imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqot natijasida bo‘lajak boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilarining inklyuziv ta’lim sharoitida STEAM yondashuvidan foydalanish metodik kompetentligini rivojlantirishga yo‘naltirilgan tarkibiy-metodik model taklif etilgan. Mazkur model pedagogik tayyorgarlik jarayonida nazariy bilimlarni amaliy faoliyat bilan integratsiyalash, individual ta’limiy ehtiyojlarni hisobga olish va o‘quvchilarning STEAM faoliyatidagi faol ishtirokini ta’minlashga yo‘naltirilgan.Ключевые слова
boshlang‘ich ta’lim, bo‘lajak o‘qituvchi, STEAM, inklyuziv ta’lim, metodik kompetentlik, kasbiy kompetensiya, fanlararo integratsiya, differensial yondashuv, pedagogik tayyorgarlikБиблиографические ссылки
1. Margot, K. C., & Kettler, T. (2019). Teachers’ perception of STEM integration and education: A systematic literature review. International Journal of STEM Education, 6, 2. https://doi.org/10.1186/s40594-018-0151-2
2. Perignat, E., & Katz-Buonincontro, J. (2019). STEAM in practice and research: An integrative literature review. Thinking Skills and Creativity, 31, 31–43. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2018.10.002
3. Spyropoulou, N., & Kameas, A. (2024). Augmenting the impact of STEAM education by developing a competence framework for STEAM educators for effective teaching and learning. Education Sciences, 14(1), 25. https://doi. org/10.3390/educsci14010025
4. Estaiteyeh, M., & DeCoito, I. (2023). Planning for differentiated instruction: Empowering teacher candidates in STEM education. Canadian Journal of Science, Mathematics and Technology Education, 23(1), 5-26. https://doi.org/10.1007/ s42330-023-00270-5
5. Estaiteyeh, M., & DeCoito, I. (2023). Differentiated instruction in digital video games: STEM teacher candidates using technology to meet learners’ needs. Interactive Learning Environments, 32(7), 3768-3782. https://doi.org/10.1080/10 494820.2023.2190360
6. Polatuly, S., Ramankulov, S., Yedilbayev, Y., Çoruh, A., & Kuanbayeva, B. (2026). STEM-TVET integration for developing pre-service teachers’ professional competence: A systematic literature review. Frontiers in Education, 11, 1812251. https://doi.org/10.3389/feduc.2026.1812251
7. Lee, Y. (2021). Examining the impact of STEAM education reform on teachers’ perceptions about STEAM in Uzbekistan. Asia-Pacific Science Education, 7(1), 34-63. https://doi.org/10.1163/23641177-bja10025 AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI
8. Álvarez Ariza, J., & Hernández Hernández, C. (2025). A systematic literature review of research-based interventions and strategies for students with disabilities in STEM and STEAM education. International Journal of Science and Mathematics Education, 23, 2863-2893. https://doi.org/10.1007/s10763-025-10544-z
9. UNESCO. (2020). Global education monitoring report 2020: Inclusion and education: All means all. UNESCO.
10. European Agency for Special Needs and Inclusive Education. (2012). Profile of inclusive teachers. European Agency for Special Needs and Inclusive Education.
11. Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017-1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x
12. Martín-Páez, T., Aguilera, D., Perales-Palacios, F. J., & Vílchez-González, J. M. (2019). What are we talking about when we talk about STEM education? A review of literature. Science Education, 103(4), 799-822. https://doi.org/10.1002/ sce.21522
13. Portillo-Blanco, A., Hernández-Sánchez, B., & García-Hernández, C. (2024). A systematic literature review of integrated STEM and STEAM education: Principles, practices and challenges. Education Sciences, 14(9), 1028. https:// doi.org/10.3390/educsci14091028
14. Pappa, C. I., Georgiou, D., & Pittich, D. (2024). Technology education in primary schools: Addressing teachers’ perceptions, perceived barriers, and needs. International Journal of Technology and Design Education, 34(2), 485-503.
15. Morais, C., Girotto Junior, G., & André, C. (2025). Exploring a contextualized STEM integration in chemistry education laboratory: Insights from pre-service teacher training. European Journal of STEM Education, 10(1), Article 18. https:// doi.org/10.20897/ejsteme/17213 AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
