TALABALARDA ILMIY MULOQOT TO‘SIQLARINI YENGISHNING PSIXOLINGVISTIK MODELLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22752486Аннотация
Maqolada talabalarning ilmiy muloqotga - maqola yozish, konferensiya ma’ruzasi, ilmiy muhokama, dissertatsiya
himoyasi va ilmiy hamjamiyat bilan aloqaga kirishishga - bo‘lgan psixologik va lingvistik to‘siqlarini tushuntiruvchi
olti asosiy psixolingvistik model tizimli tahlil qilinadi hamda ularni yagona konseptual asosga birlashtiruvchi uch
darajali (affektiv, kognitiv, sotsial-diskursiv) integrativ model taklif etiladi. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, oliy
ta’lim va doktorantura bosqichida talabalar sonining ortishi, xalqaro nashrlarga talabning kuchayishi va ilmiy nashriyot
ekotizimining raqamlashuvi natijasida talabalarning ilmiy nutqiy faoliyatida yuzaga keladigan psixologik to‘siqlar alohida
ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etmoqda. Skoping sharh metodologiyasi asosida olib borilgan tahlil affektiv filtr gipotezasi,
chet tilida sinf anksiyetasi konsepsiyasi, yozishning kognitiv jarayon nazariyasi, muloqotga tayyorlik piramidal modeli, janr
tahlili nazariyasi va o‘z-o‘zini samaradorlik nazariyasini qamrab oladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ilmiy muloqot to‘siqlari
yagona sabab bilan emas, balki affektiv (anksiyeta, o‘z-o‘zini past baholash), kognitiv (rejalashtirish va monitoring yuklamasi)
hamda sotsial-diskursiv (janr va hamjamiyat normalarini bilmaslik) omillarning o‘zaro ta’siri bilan izohlanadi.
Maqolada mazkur modellar asosida ishlab chiqilgan qiyosiy jadval va amaliy tavsiyalar jadvali keltirilgan bo‘lib, ular talabalarning
ilmiy nutqiy kompetensiyasini rivojlantirishga yo‘naltirilgan kompleks pedagogik yondashuvlarni loyihalashtirish
uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Ключевые слова
psixolingvistika, ilmiy muloqot, til anksiyetasi, affektiv filtr gipotezasi, yozishning kognitiv modeli, muloqotga tayyorlik, janr xabardorligi, o‘z-o‘zini samaradorlik, oliy ta’lim, doktorantura.Библиографические ссылки
1. 1. Bakhtin, M. M. (1986). Speech Genres and Other Late Essays (C. Emerson & M. Holquist, Eds.; V. W. McGee, Trans.).
2. Austin: University of Texas Press.
3. 2. Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. New York: W. H. Freeman and Company.
4. 3. Flower, L., & Hayes, J. R. (1981). A cognitive process theory of writing. College Composition and Communication,
5. 32(4), 365-387.
6. 4. Horwitz, E. K., Horwitz, M. B., & Cope, J. (1986). Foreign language classroom anxiety. The Modern Language Journal,
7. 70(2), 125-132.
8. 5. Hyland, K. (2004). Disciplinary Discourses: Social Interactions in Academic Writing. Ann Arbor: University of Michigan
9. Press.
10. 6. Krashen, S. D. (1982). Principles and Practice in Second Language Acquisition. Oxford: Pergamon Press.
11. 7. Krashen, S. D. (1985). The Input Hypothesis: Issues and Implications. London: Longman.
12. 8. Lin, Y., Wang, B., Zhang, G., & Su, Y. (2025). The relations among foreign language anxiety, academic buoyancy and
13. willingness to communicate in EFL classroom. Frontiers in Psychology, 16, 1634054.
14. 9. MacIntyre, P. D. (1999). Language anxiety: A review of the research for language teachers. In D. J. Young (Ed.), Affect
15. in Foreign Language and Second Language Learning (pp. 24-45). Boston: McGraw-Hill.
16. 10. MacIntyre, P. D., Dörnyei, Z., Clément, R., & Noels, K. A. (1998). Conceptualizing willingness to communicate in a L2:
17. A situational model of L2 confidence and affiliation. The Modern Language Journal, 82(4), 545-562.
18. 11. MacIntyre, P. D., & Gardner, R. C. (1991). Methods and results in the study of anxiety and language learning: A review
19. of the literature. Language Learning, 41(1), 85-117.
20. 12. Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2008). Academic buoyancy: Towards an understanding of students’ everyday academic
21. resilience. Journal of School Psychology, 46(1), 53-83.
22. 13. Swales, J. M. (1990). Genre Analysis: English in Academic and Research Settings. Cambridge: Cambridge University
23. Press.
24. 14. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard
25. University Press.
26. 15. Zimmerman, B. J., & Risemberg, R. (1997). Becoming a self-regulated writer: A social cognitive perspective. Contemporary
27. Educational Psychology, 22(1), 73-101.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
