Onkologik bemorlarga tashxisni bildirish madaniyati va uning psixologik oqibatlari (O‘zbekiston misolida).
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22293422Аннотация
Ushbu maqolada onkologik tashxisni bemorga bildirish jarayonining madaniy-axloqiy xususiyatlari va uning
bemor psixologiyasiga taʻsiri tahlil qilinadi. Maqolaning maqsadi - Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash amaliyotida keng tarqalgan
“tashxisni oiladan yoki bemordan yashirish” anʻanasining psixologik oqibatlarini nazariy jihatdan asoslash va uni xalqaro
“informed consent” (ogohlantirilgan rozilik) tamoyillari bilan qiyoslashdir. Tadqiqotda nazariy tahlil, qiyosiy-madaniy yondashuv
va mavjud ilmiy adabiyotlarni tizimlashtirish metodlaridan foydalanilgan. Natijalar shuni koʻrsatadiki, tashxisni
yashirish qisqa muddatda bemorni emotsional zarbadan “himoya qilish” vazifasini bajarsa-da, uzoq muddatda ishonchsizlik,
ijtimoiy izolatsiya, davolanishga faol ishtirok etmaslik va patologik qaygʻu kabi psixologik asoratlarga olib kelishi
mumkin. Maqola yakunida bemor-shifokor-oila munosabatlarini uygʻunlashtiruvchi, milliy mentalitetga mos psixologik
yordam modelini ishlab chiqish zarurligi asoslab beriladi.
Ключевые слова
psixoonkologiya, tashxisni bildirish, ogohlantirilgan rozilik, bemor psixologiyasi, madaniy anʻana, emotsional inqiroz, OʻzbekistonБиблиографические ссылки
1. Baile W.F., Buckman R., Lenzi R., Glober G., Beale E.A., Kudelka A.P. SPIKES-A Six-Step Protocol for Delivering Bad
News: Application to the Patient with Cancer // The Oncologist. - 2000. - Vol. 5, No. 4. - P. 302–311.
2. Butow P.N., Kazemi J.N., Beeney L.J., Griffin A.M., Dunn S.M., Tattersall M.H. When the diagnosis is cancer: patient
communication experiences and preferences // Cancer. - 1996. - Vol. 77, No. 12. - P. 2630–2637.
3. Fallowfield L., Jenkins V. Communicating sad, bad, and difficult news in medicine // The Lancet. - 2004. - Vol. 363, No.
9405. - P. 312–319.
4. Holland J.C., Rowland J.H. (Eds.) Handbook of Psychooncology: Psychological Care of the Patient with Cancer. - New
York: Oxford University Press, 1990. - 784 p.
5. Holland J.C., Breitbart W.S., Jacobsen P.B., Lederberg M.S., Loscalzo M.J., McCorkle R. (Eds.) Psycho-Oncology. -
2nd ed. - New York: Oxford University Press, 2010. - 792 p.
6. Kübler-Ross E. On Death and Dying. - New York: Macmillan, 1969. - 260 p.
7. Surbone A. Truth telling to the patient // JAMA. - 1992. - Vol. 268, No. 13. - P. 1661–1662.
8. Surbone A. Cultural aspects of communication in cancer care // Supportive Care in Cancer. - 2008. - Vol. 16, No. 3. - P.
235–240.
9. World Health Organization. National cancer control programmes: policies and managerial guidelines. - 2nd ed. -
Geneva: WHO, 2002.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy
tibbiyot markazi. Rasmiy statistik maʻlumotlar toʻplami. - Toshkent, 2025.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Страницы
Цитирование