Махалля как гуманистическая воспитательная экосистема: социально-педагогические механизмы модернизации в новом Узбекистане
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22164398Ключевые слова:
махалля, социальная педагогика, гуманистическая педагогика, воспитательный потенциал, субъектность, молодёжь, семья, школа, наставничествоАннотация
В статье махалля рассматривается как гуманистическая воспитательная экосистема, объединяющая
семью, образовательные организации, молодёжь и локальное сообщество. На основе анализа нормативных
документов и педагогической литературы уточнено понятие воспитательного потенциала махалли и обоснован
переход от мероприятийно-наставнической логики к модели, основанной на достоинстве личности, участии, диа-
логе и адресной поддержке. Выделены шесть механизмов модернизации и предложены структурно-функцио-
нальная и процессная модели, пригодные для дальнейшей эмпирической проверки.
Библиографические ссылки
1. Конституция Республики Узбекистан. Статья 127. – Ташкент, 2023. – URL: https://constitution.uz/
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-dekabrdagi PF-209-son Farmoni “Mahalla institutining jamiyatdagi
rolini tubdan oshirish va uning aholi muammolarini hal etishda birinchi bo‘g‘in sifatida ishlashini ta’minlashga qaratilgan
chora-tadbirlar to‘g‘risida”. https://lex.uz/docs/-6705763
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-dekabrdagi PQ-402-son Qarori “O‘zbekiston mahallalari
uyushmasi faoliyatini yo‘lga qo‘yish va mahallalarda boshqaruv tizimini takomillashtirishga oid qo‘shimcha choratadbirlar
to‘g‘risida”. https://lex.uz/ru/docs/6705736
4. Mirziyoyev Sh.M. Insonparvarlik, ezgulik va bunyodkorlik – milliy g‘oyamizning poydevoridir. – Toshkent: Tasvir, 2021.
– 38 b. ISBN 978-9943-6677-3-0.
5. Avloniy A. Turkiy Guliston yoxud axloq. – Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2019.
6. Mavlonova R.A., Normurodova B.A., Rahmonqulova N.H. Tarbiyaviy ishlar metodikasi. – Toshkent: Fan, 2007.
7. Толипова Ш.Ш. Национальные традиции воспитания в махаллях Узбекистана // Культура. Воспитание. Лич-
ность. – 2016. – С. 21–25.
8. Rahmonova D.I. O‘quvchi-yoshlar ma’naviy tafakkurini tarbiyalashda maktab va jamoatchilik hamkorligining jamiyatda
tutgan o‘rni // Academic Research in Educational Sciences. – 2024. – Vol. 5, Issue 1. – B. 119–123.
9. Nurmatova N.U. Oila, mahalla va maktab hamkorligi asosida o‘quvchi-qizlarning ijtimoiy faolligini rivojlantirish:
pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. 13.00.09 – Ijtimoiy pedagogika. – Toshkent, 2023.
10. Komilov S.S. Milliy qadriyatlarni tiklashda Shahrisabz mahallalari faoliyatining ahamiyati // Ijtimoiy fanlar zamonaviy
dunyoda: nazariy va amaliy tadqiqotlar. – 2025. – J. 4, № 18. – B. 102–104. DOI: 10.5281/zenodo.16416830.
11. Ashurova N.X., Xolboyev A. Yoshlar ta’lim-tarbiyasida oilaning o‘rni // Pedagogika va psixologiya zamonaviy dunyoda:
nazariy va amaliy tadqiqotlar. – 2024. – B. 221–223. DOI: 10.5281/zenodo.14436179.
12. Matkarimov J.S. va boshq. Ta’lim-tarbiya jarayonida oila, mahalla va ta’lim muassasasi integratsiyasi // Universal
xalqaro ilmiy jurnal. – 2025. DOI: 10.5281/zenodo.15360360.
13. Rogers C.R. Freedom to Learn for the 80s. – Columbus, OH: Charles E. Merrill, 1983.
14. Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. – Cambridge, MA:
Harvard University Press, 1979.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.