Ishsiz ayollarda shaxsiylik va emotsional xususiyatlarni oʻrganishning nazariy-metodologik asoslari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22161856Ключевые слова:
shaxsiylik, emotsional soha, ishsizlik, ayollar psixologiyasi, oʻz-oʻziga munosabat, hissiy yoʻnalganlik, psixologik moslashuv, latent funksiyalar nazariyasi, vitamin modeli, nazariy-metodologik tahlil.Аннотация
Maqolada ishsiz ayollarda shaxsiylik va emotsional xususiyatlarning namoyon boʻlishini oʻrganishning
nazariy-metodologik asoslari kompleks tahlil qilingan. Emotsional sohani shaxsning yaxlit psixologik tizimidan ajralmas
regulyativ mexanizm sifatida talqin etuvchi zamonaviy yondashuvlar (K. R. Sherer, B. I. Dodonov, S. R. Pantileyev), ishsizlikning
psixologik oqibatlarini tushuntiruvchi klassik nazariyalar (M. Jahoda, P. B. Warr, D. Fryer), keng koʻlamli metatahlil
natijalari (K. I. Paul, K. Moser) hamda MDH va mahalliy tadqiqotchilarning ilmiy qarashlari qiyosiy tahlil qilingan.
Deprivatsiya va agentlik paradigmalarining metodologik uzviyligi asoslanib, ishsizlik shaxsning kasbiy identikligi, oʻzo
ʻziga munosabati, emotsional barqarorligi va ijtimoiy faolligiga taʼsir koʻrsatuvchi murakkab ijtimoiy-psixologik stressor
sifatida talqin etilgan. Muallif tomonidan ishsiz ayollarda shaxsiylik va emotsional xususiyatlarni oʻz holatini subyektiv
baholash, oʻz-oʻziga munosabat, umumiy hissiy yoʻnalganlik va shaxslararo munosabatlarning oʻzaro integratsiyasiga
asoslangan toʻrt blokli tuzilma doirasida tadqiq etish zarurligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan
Библиографические ссылки
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-sonli “2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi
Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 7-martdagi PF-87-sonli “Oila va xotin-qizlarni tizimli qoʻllab-quvvatlashga
doir ishlarni yanada jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni.
3. Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi Qonuni. - Toshkent, 2020.
4. Jahoda M., Lazarsfeld P., Zeisel H. Marienthal: The Sociography of an Unemployed Community. - London: Tavistock,
1971.
5. Jahoda M. Employment and Unemployment: A Social-Psychological Analysis. - Cambridge: Cambridge University
Press, 1982. - 136 p.
6. Warr P.B. Work, Unemployment, and Mental Health. - Oxford: Clarendon Press, 1987. - 361 p.
7. Fryer D., Payne R. Being unemployed: A review of the literature on the psychological experience of unemployment //
International Review of Industrial and Organizational Psychology. - 1986. - Vol. 1. - P. 235-278.
8. Paul K.I., Moser K. Unemployment impairs mental health: Meta-analyses // Journal of Vocational Behavior. - 2009. -
Vol. 74(3). - P. 264-282.
9. Scherer K.R. The dynamic architecture of emotion: Evidence for the component process model // Cognition and Emotion.
- 2009. - Vol. 23(7). - P. 1307-1351.
10. Bandura A. Self-efficacy: The Exercise of Control. - New York: Freeman, 1997. - 604 p.
11. Bartley M. Unemployment and ill health: understanding the relationship // Journal of Epidemiology and Community
Health. - 1994. - Vol. 48(4). - P. 333-337.
12. Додонов Б.И. Эмоция как ценность. - М.: Политиздат, 1978. - 272 с.
13. Пантилеев С.Р. Самоотношение как эмоционально-оценочная система. - М.: МГУ, 1991. - 110 с.
14. Ефремова Г.И. Психологическое обеспечение профессиональной поддержки безработных женщин: дис. ...
д-ра психол. наук. - М., 2002.
15. Реан А.А. Психология личности. - СПб.: Питер, 2013. - 288 с.
16. Gʻoziyev E.Gʻ. Umumiy psixologiya. - Toshkent: Universitet, 2002. - 232 b.
17. Gʻafforova M.Q. Ayollar psixologiyasi. - Toshkent, 2019.
18. Jurayeva Sh.S. Ishsiz ayollarda shaxsiylik va emotsional xususiyatlarning namoyon boʻlishining psixologik omillari:
psixologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. - Toshkent, 2026. - 140 b.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
