Ixtisoslashtirilgan maktab o‘quvchilarining biologiya fanidan olimpiada masalalarini yechish ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21876176Ключевые слова:
diagnostik qayta aloqa, didaktik model, individuallashtirilgan topshiriqlar, mantiqiy tahlil, pedagogik tajriba, yechim strategiyalari.Аннотация
Ixtisoslashtirilgan maktablarda biologiya olimpiadasiga tayyorgarlik jarayonida masalani yechish ko‘nikmalari
o‘quvchi bilimini chuqurlashtirish, mantiqiy tahlilni kuchaytirish va nazariy bilimni amaliy vaziyatga ko‘chirishda
hal qiluvchi o‘rin tutadi. Tadqiqotning maqsadi biologiya fanidan olimpiada masalalarini yechish ko‘nikmalarini rivojlantirishga
mo‘ljallangan metodikani takomillashtirish va uning didaktik samaradorligini pedagogik tajriba orqali aniqlashdan
iborat bo‘ldi. Metodlar sifatida pedagogik kuzatish, diagnostik pretest va posttest, shakllantiruvchi mashg‘ulotlar, qiyosiy
tahlil hamda o‘lchov vositasining Cronbach alfa ko‘rsatkichi bilan ishonchliligini tekshirish qo‘llandi; Cronbach alfa 0,70
darajasida barqarorlikni ko‘rsatdi. Shakllantiruvchi bosqichda diagnostik qayta aloqa o‘quvchilarning zaif tomonlarini aniq
ajratdi, differensial topshiriqlar esa masalani tahlil qilish, biologik qonuniyatni tanlash va yechimni asoslash bosqichlarini
izchil mustahkamladi. Tajriba guruhi posttestida ko‘nikmalar sifati nazorat guruhiga nisbatan sezilarli yaxshilandi,
ayniqsa murakkab shartli masalalarni tuzilma bo‘yicha ajratish va javobni dalillashda barqarorlik kuchaydi. Olingan
natijalar metodik materiallar, biologiya to‘garaklari va olimpiada tayyorgarligi mashg‘ulotlarini loyihalashda foydalanildi.
Takomillashtirilgan metodika ixtisoslashtirilgan maktab amaliyotida olimpiada topshiriqlariga tayyorgarlikni tizimlashtiradi,
o‘qituvchiga
diagnostika va individual yondashuvni birlashtirish imkonini beradi hamda biologiya ta’limida kompetensiyaviy
yondashuvni mustahkamlaydi.
Библиографические ссылки
1. Qodirov B.R., Joʻrayev A.A. Ixtisoslashtirilgan maktablarda biologiya fanidan olimpiada topshiriqlarini yechish metodikasi
// Pedagogik taʼlim. - 2022. - №3. - B. 45-52.
2. Voxidova Z.T. Biologiya taʼlimida olimpiada masalalarini yechish koʻnikmalarini shakllantirishning didaktik asoslari //
Pedagogik taʼlim. - 2024. - №1. - B. 61-68.
3. Nosirova D.Sh. Biologiya fanidan olimpiada masalalarini yechishda oʻquvchilarning mantiqiy fikrlashini rivojlantirish //
Taʼlim, fan va innovatsiya. - 2021. - №4. - B. 18-24.
4. Ergashev J.K. Biologiya fanidan murakkab masalalarni yechish boʻyicha mashgʻulotlarni tashkil etish // Pedagogik
taʼlim. - 2023. - №2. - B. 55-62.
5. Muslimov N.A., Salixova N.M. Pedagogik kompetensiyalarni rivojlantirish metodikasi. - Toshkent: Fan va texnologiya,
2019. - 240 b.
6. Bloom B.S. Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. - New York: Longmans,
Green, 1956. - 207 p.
7. Shukurov A.A. Biologiya fanidan olimpiada topshiriqlarini yechishda oʻquvchilarning ijodiy tafakkurini rivojlantirish //
Taʼlim va innovatsion tadqiqotlar. - 2022. - №5. - B. 74-80.
8. Kuznetsova Е.А. Формирование исследовательских умений при решении олимпиадных задач по биологии //
Вестник Московского университета. Серия 20: Педагогическое образование. - 2024. - №1. - С. 88-96.
9. Sidorov И.В. Методика подготовки учащихся к олимпиадам по биологии в специализированной школе //
Педагогика. - 2021. - №9. - С. 67-74.
10. Ivanova Н.Н. Дифференцированное обучение как условие подготовки к биологическим олимпиадам // Известия
Российского государственного педагогического университета им. А.И. Герцена. - 2023. - №210. - С. 102-110.
11. Smith J., Brown L. Problem-solving instruction and achievement in biology olympiad preparation // Journal of Biological
Education. - 2022. - Vol.56. - №3. - P. 245-254. DOI: 10.1080/00219266.2021.1891234
12. Salixova N.M., Meliboev A.A. Iqtidorli oʻquvchilar bilan ishlashda kompetensiyaviy yondashuv // Pedagogik mahorat.
- 2023. - №2. - B. 33-39.
13. Allaxanov Sh.R. Ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarida biologiya fanini chuqurlashtirib oʻqitish metodikasi // Xalq
taʼlimi. - 2021. - №6. - B. 27-34.
14. Petrov А.А. Развитие умений решения олимпиадных задач по биологии у школьников // Биология в школе. -
2022. - №7. - С. 18-24.
15. Mayer R.E. Multimedia Learning // Cambridge University Press. - 2021. - 3rd ed. - 400 p.
16. Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. - London: Routledge,
2009. - 392 p.
17. Raxmatov, U. (2024). Integrativ yonashuv asosida biologiyadan masala va mashqlar yechish fanini oʻqitishning nazariy
asoslari. News of UzMU journal, 1(1.2. 1), 178-181.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
