Maktabgacha taʼlim tashkiloti va oila oʻrtasidagi hamkorlik menejmentini takomillashtirishda direktor oʻrinbosarining roli
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21862680Ключевые слова:
aniqlovchi bosqich, ichki monitoring, maqsadli koordinatsiya, ota-onalar bilan sheriklik, pedagogik eksperiment, shakllantiruvchi intervensiya, sifat koʻrsatkichiАннотация
Maktabgacha taʼlim tashkiloti bilan oila oʻrtasidagi hamkorlik barqaror yoʻlga qoʻyilmasa, bolalarning tarbiyaviy
muhitdagi izchilligi hamda boshqaruv qarorlarining uygʻunligi susayadi. Shu sababli tadqiqotning maqsadi direktor
oʻrinbosarining muvofiqlashtiruvchi, nazorat qiluvchi va tahliliy funksiyalari hamkorlik menejmentini qay darajada takomillashtirishini
aniqlashdan iborat boʻldi. Tadqiqot uch bosqichli pedagogik eksperiment asosida olib borildi: aniqlovchi (pretest),
shakllantiruvchi intervensiya va nazorat (posttest) bosqichlari. Tajribada 24 nafar ishtirokchi eksperimental guruhga,
24 nafari esa nazorat guruhiga kiritildi; umumiy tanlanma hajmi N=48 ni tashkil etdi. Oʻlchov vositasining ichki uygʻunligi
Cronbach α = 0,78 ko‘rsatkichi bilan tasdiqlandi. Deskriptiv tahlil hamda guruhlararo taqqoslash natijalari eksperimental
guruhda hamkorlik jarayonlarini rejalashtirish, ota-onalar bilan muntazam aloqa oʻrnatish va ichki monitoring boʻyicha koʻrsatkichlar
sezilarli darajada yaxshilanganini koʻrsatdi. Jadval maʼlumotlariga ko‘ra, asosiy oʻsish 31,6 %, nazorat guruhida
esa 10,4 % ni tashkil etdi. Shuningdek, direktor oʻrinbosari tomonidan amalga oshirilgan maqsadli muvofiqlashtirish yigʻilishlar
samaradorligini oshirgani, maʼlumot almashuvini yaxshilagani hamda masʼuliyat taqsimotini yanada aniqroq qilgani
kuzatildi. Xulosa qilib aytganda, direktor oʻrinbosari rolini tizimli boshqaruv boʻgʻini sifatida kuchaytirish maktabgacha
taʼlim tashkiloti va oila oʻrtasidagi hamkorlik sifatini oshiradi. Bu esa ichki nazorat, pedagogik taʼsirning uzluksizligi hamda
boshqaruv mezonlarini aniqlashtirishga ilmiy hissa qoʻshadi.
Библиографические ссылки
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Oʻzbekiston Respublikasida maktabgacha taʼlim
qamrovi boʻyicha statistik maʼlumotlar [Elektron resurs]. – URL: https://stat.uz/uz/rasmiy-statistika/social-sphere-2/
education-2 (murojaat sanasi: 30.07.2026).
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi PF-6108-son Farmoni. Oʻzbekiston Respublikasida
taʼlim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida https://lex.uz/ru/docs/-5085999
3. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 17-avgustdagi 527-son qarori. Maktabgacha taʼlim va tarbiya
tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida https://lex.uz/uz/docs/-7694451
4. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim vazirligi. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini tashkil etish boʻyicha
metodik tavsiyalar [Elektron resurs]. – URL: https://mdo.uz/ (murojaat sanasi: 30.07.2026).
5. Saidova M., Raxmonova D. Direktor oʻrinbosarining pedagogik jamoa va ota-onalar bilan ishlashdagi roli // Taʼlim va
innovatsion tadqiqotlar. – 2022. – № 4. – B. 40–46.
6. Karimova N., Joʻrayev A. Maktabgacha taʼlimda ota-onalar bilan hamkorlikni boshqarish mexanizmlari // Taʼlim, fan va
innovatsiya. – 2023. – № 2. – B. 18–24.
7. Salixova D., Mirzayeva Z. Maktabgacha taʼlim tashkilotida direktor oʻrinbosarining boshqaruv kompetensiyalari // Pedagogik
mahorat. – 2021. – № 3. – B. 33–39.
8. Shukurova M., Eshonqulova D. Oila bilan samarali aloqa oʻrnatishda boshqaruv usullari // Maktabgacha taʼlim. – 2022.
– № 3. – B. 14–20.
9. Vygotsky L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge, MA: Harvard
University Press, 1978. – 159 p.
10. Epstein J. L. School, Family, and Community Partnerships: Preparing Educators and Improving Schools. – 2nd ed. –
Boulder, CO: Westview Press, 2018. – 432 p.
11. Hornby G. Parental Involvement in Childhood Education: Building Effective School-Family Partnerships. – Cham:
Springer, 2011. – 214 p.
12. Hasanov B., Qodirova M. Maktabgacha taʼlim tashkiloti va oila hamkorligini tashkil etishning pedagogik asoslari //
Pedagogik taʼlim. – 2022. – № 4. – B. 45–52.
13. Bakirova G., Tursunova M. Oila va taʼlim tashkiloti hamkorligida kommunikativ menejment // Maktabgacha taʼlim. –
2024. – № 1. – B. 27–34.
14. Nurmatova L., Xolmatova S. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida ichki nazorat va monitoring tizimi // Pedagogik taʼlim.
– 2021. – № 5. – B. 61–67.
15. Islomova Z., Mamatqulova N. Maktabgacha taʼlimda hamkorlik madaniyatini shakllantirish omillari // Pedagogik
mahorat. – 2023. – № 2. – B. 55–60.
16. Kim Y., Furlong M. J., Dowdy E. School-family partnerships and student outcomes: A systematic review // School Psychology
Review. – 2021. – Vol. 50. – № 4. – P. 1–18. DOI: 10.1080/2372966X.2021.1891234.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
