Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining matematik tayyorgarligi tarkibi: TIMSS va PISA xalqaro baholash dasturlari asosidagi nazariy tahlil
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21857024Ключевые слова:
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi, matematik tayyorgarlik, TIMSS, PISA, Mathematical Knowledge for Teaching, MKT, pedagogik mazmuniy bilim, PCK, matematik savodxonlik, matematik-metodik kompetentlik.Аннотация
Maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining matematik tayyorgarligi tarkibi TIMSS va PISA
xalqaro baholash dasturlari hamda Mathematical Knowledge for Teaching (MKT) konsepsiyasi asosida nazariy jihatdan
tahlil qilingan. Tadqiqotda narrativ adabiyotlar tahlili, qiyosiy tahlil, kontent tahlili va konseptual sintez metodlaridan foydalanildi.
Shulman tomonidan ishlab chiqilgan pedagogik mazmuniy bilim (PCK) konsepsiyasi, Ball, Thames va Phelpsning
MKT modeli, TIMSS va PISA baholash tizimlarining kompetensiyalari qiyosiy tahlil qilinib, matematik tayyorgarlikning
besh komponentdan iborat mualliflik modeli ishlab chiqildi. Mazkur model matematik bilim, matematik tafakkur, matematik
savodxonlik, matematik-metodik kompetentlik hamda refleksiv faoliyatni o‘zaro integratsiyalashgan tizim sifatida talqin
qiladi. Tadqiqot natijalari bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining matematik tayyorgarligini xalqaro baholash talablari
asosida takomillashtirish uchun nazariy-metodologik asos yaratadi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PF–134-son2 Farmoni. 2022–2026-yillarda maktab ta’limini
rivojlantirish bo‘yicha milliy dasturni tasdiqlash to‘g‘risida. – Toshkent, 2022.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF–21-son3 Farmoni. Mamlakat taraqqiyotining
2030-yilgacha mo‘ljallangan ustuvor yo‘nalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib
chiqishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida. – Toshkent, 2026.
3. Mullis I. V. S., Martin M. O. (Eds.). TIMSS 2023 Assessment Frameworks. Boston College, TIMSS & PIRLS International
Study Center, 2021.
4. OECD. PISA 2022 Mathematics Framework. Paris: OECD Publishing, 2022.
5. Shulman L. S. Those Who Understand: Knowledge Growth in Teaching // Educational Researcher. – 1986. – Vol.
15(2). – P. 4–14.
6. Ball D. L., Thames M. H., Phelps G. Content Knowledge for Teaching: What Makes It Special? // Journal of Teacher
Education. – 2008. – Vol. 59(5). – P. 389–407.
7. OECD. Future of Education and Skills 2030: OECD Learning Compass 2030. Paris: OECD Publishing, 2019.
8. Muslimov N. A. Kasbiy kompetentlik va pedagogik texnologiyalar. – Toshkent: Fan, 2016.
9. Tolipov O‘. Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalar: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Fan va texnologiya,
2017.
10. Xoliqov A. X. Pedagogik mahorat. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2018.
11. Alixonov S. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
12. Bikboyeva N. U. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2021.
13. Tadjiyeva Z. G‘., Jumayev M. E. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi. – Toshkent, 2020.
14. Niss M., Højgaard T. Competencies and Mathematical Learning: Ideas and Inspiration for the Development of Mathematics
Teaching and Learning in Denmark. Roskilde University, 2011.
15. Kilpatrick J., Swafford J., Findell B. (Eds.). Adding It Up: Helping Children Learn Mathematics. Washington, DC:
National Academies Press, 2001.
16. Boaler J. Mathematical Mindsets. San Francisco: Jossey-Bass, 2016.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
