Malaka oshirish jarayonida maktab direktorlarining mediakompetentligini rivojlantirishning tashkiliy-boshqaruv mexanizmi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21837824Ключевые слова:
media kompetentlik, maktab direktori, malaka oshirish, ta’limda menejment, tashkiliy-boshqaruv mexanizmi, media liderlik, raqamli reputatsiya, faktcheking, kiberxavfsizlik, sun’iy intellekt, monitoring, refleksiyaАннотация
Maqolada malaka oshirish jarayonida maktab direktorlarining media kompetentligini rivojlantirish muammosi
ta’lim menejmenti nuqtai nazaridan tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi media kompetentlikni maktabning rasmiy
kommunikatsiyasi, raqamli reputatsiyasi, axborot xavfsizligi va boshqaruv qarorlari bilan bog‘laydigan tashkiliy-boshqaruv
mexanizmini ilmiy asoslashdan iborat. Ishda tizimli, kompetensiyaviy, andragogik, faoliyatga yo‘naltirilgan va refleksiv yondashuvlar,
normativ-huquqiy hujjatlarning kontent tahlili, xalqaro modellarni qiyosiy tahlil qilish hamda strukturaviy-funksional
modellashtirish metodlari qo‘llanildi. Tahlil natijasida maktab direktorining media kompetentligi axborotni tekshirish,
jamoatchilik bilan muloqot qilish, media krizislarni boshqarish, kiberxavfsizlik talablariga rioya etish va sun’iy intellektdan
mas’uliyatli foydalanishni birlashtiruvchi integrativ kasbiy kompetensiya sifatida aniqlashtirildi. Diagnostika, maqsadni
belgilash, modulli o‘qitish, amaliy faoliyat, monitoring, refleksiya, korreksiya va ish joyiga transferni qamrab olgan sakkiz
bosqichli mexanizm ishlab chiqildi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi UNESCO MIL, DigCompEdu, raqamli liderlik va kattalar
ta’limi yondashuvlari maktab direktorining real media-boshqaruv vazifalariga mos yagona siklga integratsiya qilinganidadir.
Mexanizmning amaliy ahamiyati malaka oshirish kurslarini tinglovchining ehtiyojiga mos rejalashtirish, natijani
portfel va faoliyat dalillari orqali baholash hamda kursdan keyingi mentorlikni tashkil etish imkoniyati bilan belgilanadi.
Olingan natijalar mexanizmni tajriba-sinovdan o‘tkazish va uning maktab boshqaruvi sifatiga ta’sirini empirik baholash
uchun ilmiy-metodik asos yaratadi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ–637-son1, 2020-yil 23-sentabr. Qonunchilik ma’lumotlari
milliy bazasi: LexUZ.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarda maktab ta’limini rivojlantirish bo‘yicha milliy dasturni tasdiqlash
to‘g‘risida”gi PF–134-son2 Farmoni. 2022-yil 11-may. LexUZ.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali
amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–6079-son3 Farmoni. 2020-yil 5-oktabr. LexUZ.
4. O‘zbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ–764-son4, 2022-yil 15-aprel. LexUZ.
5. O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ–547-son5, 2019-yil 2-iyul (keyingi
o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan). LexUZ.
6. Grizzle A., Wilson C., Tuazon R. et al. Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely! Media
and Information Literacy Curriculum for Educators and Learners. 2nd ed. Paris: UNESCO, 2021. 403 p. ISBN 978-92-
3-100448-3.
7. Miao F., Holmes W. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris: UNESCO, 2023. 44 p. ISBN 978-
92-3-100612-8.
8. Redecker C. European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu / Y. Punie (ed.). Luxembourg:
Publications Office of the European Union, 2017. DOI: 10.2760/159770.
9. Pont B., Nusche D., Moorman H. Improving School Leadership. Volume 1: Policy and Practice. Paris: OECD Publishing,
2008. DOI: 10.1787/9789264044715-en.
10. Knowles M. S., Holton E. F. III, Swanson R. A. The Adult Learner: The Definitive Classic in Adult Education and Human
Resource Development. 8th ed. London: Routledge, 2015.
11. Desimone L. M. Improving Impact Studies of Teachers’ Professional Development: Toward Better Conceptualizations
and Measures // Educational Researcher. 2009. Vol. 38, No. 3. P. 181–199. DOI: 10.3102/0013189X08331140.
12. Guskey T. R. Does It Make a Difference? Evaluating Professional Development // Educational Leadership. 2002. Vol.
59, No. 6. P. 45–51.
13. Potter W. J. Media Literacy. 10th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 2021. 504 p.
14. Fedorov A. Media Literacy Education. Moscow: Information for All, 2015.
15. McLuhan M. Understanding Media: The Extensions of Man. New York: McGraw-Hill, 1964.
16. Caulfield M. Web Literacy for Student Fact-Checkers. 2017. Open textbook.
17. Sheninger E. Digital Leadership: Changing Paradigms for Changing Times. 2nd ed. Thousand Oaks, CA: Corwin,
2019.
18. Berkovich I., Hassan T. Principals’ Digital Instructional Leadership During the Pandemic: Impact on Teachers’ Intrinsic
Motivation and Students’ Learning // Educational Management Administration & Leadership. 2024. Vol. 52, No. 4. P.
934–954. DOI: 10.1177/17411432221113411.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
