Oliy ta’lim tashkilotlarida qo‘llaniladigan zamonaviy ta’lim metodlarining mazmuni va o‘ziga xos xususiyatlari.

Авторы

  • Nilufar Berdiyeva Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21720470

Ключевые слова:

oliy ta’lim, zamonaviy ta’lim metodlari, faol ta’lim, konstruktiv muvofiqlik, aralash ta’lim, sun’iy intellekt, formatif baholash, ta’lim sifati.

Аннотация

Maqolada oliy ta’lim tashkilotlarida qo‘llanilayotgan zamonaviy ta’lim metodlarining mazmuni, didaktik
mexanizmlari va o‘ziga xos xususiyatlari integrativ adabiyotlar sharhi asosida tizimlashtirilgan. Tadqiqotning maqsadi
ta’lim metodlarini tashqi yangiligi bo‘yicha emas, balki kutilayotgan natija, talabaning faoliyati, baholash dalili, raqamli
qo‘llab-quvvatlash va pedagogik xavf mezonlari orqali tanlashga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy tasnifni ishlab chiqishdan
iborat. 2019–2026-yillarda e’lon qilingan rasmiy hujjatlar, tizimli sharhlar, metatahlillar va xalqaro tashkilotlar hisobotlari
kontent hamda qiyosiy tahlil qilindi; zarur nazariy uzviylik uchun ayrim fundamental manbalar ham kiritildi. Natijada faol va
interfaol ta’lim, muammoli va keys-stadi, loyiha va tadqiqotga asoslangan ta’lim, teskari sinf, aralash va gibrid ta’lim, hamkorlikda
o‘qitish, adaptiv hamda sun’iy intellekt bilan qo‘llab-quvvatlanadigan ta’lim yetti metodik oilaga ajratildi. Muallif
tomonidan “Maqsad–faoliyat–dalil–qayta aloqa” modeli taklif etildi. Model metod tanlashni o‘quv natijasi bilan konstruktiv
muvofiqlashtirish, formatif baholashni dars jarayoniga singdirish va raqamli vositalardan inson markazli foydalanishni
ko‘zda tutadi. Xulosalar oliy ta’lim tashkilotlarida kurs dizayni, pedagoglarning metodik rivoji va ta’lim sifati monitoringini
takomillashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega.

Биография автора

  • Nilufar Berdiyeva

    Oriental universiteti
    70410801 – Menejment (ta’lim menejmenti) mutaxassisligi magistranti

Библиографические ссылки

1. O‘zbekiston Respublikasi. “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun, O‘RQ-637-son9, 23.09.2020. URL: https://lex.uz/docs/-

5013007.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini

tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son10 Farmoni, 08.10.2019. URL: https://lex.uz/docs/-4545884.

3. Biggs, John; Tang, Catherine. Teaching for Quality Learning at University. 4th ed. Maidenhead: Open University Press,

2011.

4. Freeman, Scott; Eddy, Sarah L.; McDonough, Miles; Smith, Michelle K.; Okoroafor, Nnadozie; Jordt, Hannah; Wenderoth,

Mary Pat. Active learning increases student performance in science, engineering, and mathematics. Proceedings

of the National Academy of Sciences, 2014, 111(23), 8410–8415. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.1319030111.

5. Theobald, Elli J.; Hill, Mariah J.; Tran, Elisa; Agrawal, Sweta; Arroyo, E. Nicole; Behling, Shawn; et al. Active learning

narrows achievement gaps for underrepresented students in undergraduate science, technology, engineering, and

math. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2020, 117(12), 6476–6483. DOI: https://doi.org/10.1073/

pnas.1916903117.

6. Deslauriers, Louis; McCarty, Logan S.; Miller, Kelly; Callaghan, Kristina; Kestin, Greg. Measuring actual learning versus

feeling of learning in response to being actively engaged in the classroom. Proceedings of the National Academy of

Sciences, 2019, 116(39), 19251–19257. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.1821936116.

7. Rapanta, Chrysi; Botturi, Luca; Goodyear, Peter; Guàrdia, Lourdes; Koole, Marguerite. Online university teaching

during and after the COVID-19 crisis: Refocusing teacher presence and learning activity. Postdigital Science and Education,

2020, 2(3), 923–945. DOI: https://doi.org/10.1007/s42438-020-00155-y.

8. Hodges, Charles; Moore, Stephanie; Lockee, Barb; Trust, Torrey; Bond, Aaron. The difference between emergency

remote teaching and online learning. EDUCAUSE Review, 27.03.2020. URL: https://er.educause.edu/articles/2020/3/

the-difference-between-emergency-remote-teaching-and-online-learning.

9. Ifenthaler, Dirk; Yau, Jane Yin-Kim. Utilising learning analytics to support study success in higher education: a systematic

review. Educational Technology Research and Development, 2020, 68, 1961–1990. DOI: https://doi.org/10.1007/

s11423-020-09788-z.

10. OECD. OECD Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital Education Ecosystem. Paris: OECD Publishing,

2023. DOI: https://doi.org/10.1787/c74f03de-en.

11. OECD. Shaping Digital Education: Enabling Factors for Quality, Equity and Efficiency. Paris: OECD Publishing, 2023.

DOI: https://doi.org/10.1787/bac4dc9f-en.

12. UNESCO Global Education Monitoring Report Team. Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education

– A Tool on Whose Terms? Paris: UNESCO, 2023. URL: https://www.unesco.org/gem-report/en/technology.

13. Miao, Fengchun; Holmes, Wayne. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris: UNESCO, 2023.

DOI: https://doi.org/10.54675/EWZM9535.

14. Kasneci, Enkelejda; Sessler, Kathrin; Küchemann, Stefan; Bannert, Maria; Dementieva, Daryna; Fischer, Frank; et al.

ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual

Differences, 2023, 103, 102274. DOI: https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274.

15. Zawacki-Richter, Olaf; Marín, Victoria I.; Bond, Melissa; Gouverneur, Franziska. Systematic review of research on

artificial intelligence applications in higher education – where are the educators? International Journal of Educational

Technology in Higher Education, 2019, 16, 39. DOI: https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0.

16. CAST. Universal Design for Learning Guidelines, Version 3.0. Lynnfield, MA: CAST, 2024. URL: https://udlguidelines.

cast.org/.

17. Pelletier, Kathe; McCormack, Mark; Muscanell, Nicole; Reeves, Jamie; Robert, Jenay; Arbino, Natalie; et al. 2024

EDUCAUSE Horizon Report, Teaching and Learning Edition. Boulder, CO: EDUCAUSE, 2024. URL: https://library.

educause.edu/resources/2024/5/2024-educause-horizon-report-teaching-and-learning-edition.

18. Rasulev, Bobirjon Atkhamovich. Pedagogical effectiveness of artificial intelligence technologies in teaching political

science at higher education institutions. Innovation Science and Technology, 2026, 2(5). DOI: https://doi.org/10.5281/

zenodo.20138691.

Опубликован

2026-07-25

Как цитировать

Oliy ta’lim tashkilotlarida qo‘llaniladigan zamonaviy ta’lim metodlarining mazmuni va o‘ziga xos xususiyatlari. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(7), 259-266. https://doi.org/10.5281/zenodo.21720470