Ota-onasiz tarbiyalanayotgan o‘smir o‘g‘il bolaning ijtimoiy-psixologik xususiyatlari.
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21165987Ключевые слова:
o‘smirlik davri, ota-onasiz tarbiya, emotsional deprivatsiya, bog‘lanish nazariyasi, ijtimoiy moslashuv, identiklik, rezilyentlik, psixologik determinantlarАннотация
Mazkur maqolada ota-onasiz tarbiyalanayotgan o‘smir o‘g‘il bolalarning ijtimoiy-psixologik xususiyatlari
zamonaviy psixologik nazariyalar va empirik tadqiqotlar asosida tahlil qilingan. O‘smirlik davri shaxs rivojlanishining eng
murakkab bosqichlaridan biri bo‘lib, aynan ushbu davrda biologik, kognitiv, emotsional va ijtimoiy o‘zgarishlar jadal kechadi.
Mazkur rivojlanishning muvaffaqiyatli kechishida oilaning, ayniqsa ota-onaning emotsional qo‘llab-quvvatlashi, tarbiyaviy
ta’siri va ijtimoiy nazorati muhim omil hisoblanadi. Ota-onasiz voyaga yetayotgan o‘smirlarda emotsional deprivatsiya,
xavotir, ijtimoiy moslashuvdagi qiyinchiliklar, o‘z-o‘zini baholashning beqarorligi, shaxsiy identiklikning shakllanishidagi
muammolar hamda xulq-atvor buzilishlariga moyillik nisbatan yuqori kuzatilishi ilmiy manbalar asosida asoslangan.
Maqolada J. Bowlbyning bog‘lanish nazariyasi, E. Eriksonning psixososial rivojlanish konsepsiyasi, L.S. Vigotskiyning
madaniy-tarixiy rivojlanish nazariyasi, U. Bronfenbrennerning ekologik tizimlar nazariyasi hamda A. Banduraning ijtimoiy
o‘rganish nazariyasi asosida ota-onasiz tarbiyalanayotgan o‘smirlarning psixologik rivojlanish mexanizmlari tahlil etilgan.
Shuningdek, rezilyentlikni shakllantirishda ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, ta’lim muassasalari, murabbiylar va psixologlarning
o‘rni ilmiy jihatdan yoritilgan
Библиографические ссылки
1. Bandura A. Social Learning Theory. - Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1977. - 247 p.
2. Baumrind D. Current patterns of parental authority // Developmental Psychology Monographs. - 1971. - Vol. 4(1). - P.
1-103.
3. Bowlby J. Attachment and Loss. Vol. 1: Attachment. - New York: Basic Books, 1969. - 401 p.
4. Erikson E.H. Identity: Youth and Crisis. - New York: W.W. Norton & Company, 1968. - 336 p.
5. Garmezy N. Resilience in children’s adaptation to negative life events and stressed environments // Pediatric Annals.
- 1991. - Vol. 20(9). - P. 459-466.
6. Lazarus R.S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. – New York: Springer Publishing Company, 1984. - 445 p.
7. Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. - Cambridge, MA: Harvard University
Press, 1978. - 159 p.
8. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. - Toshkent, 2023.
9. O‘zbekiston Respublikasining “Bola huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonuni. - Toshkent, 2008.
10. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. - Toshkent, 2020.
11. O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi. - Toshkent: Adolat, 2024.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining yoshlarni qo‘llab-quvvatlash va ularning huquqlarini himoya qilishga oid
farmon va qarorlari. - Toshkent, 2021-2025.
13. Элов З.С. Девиант ҳулқ-атворли ўсмирлар орасида суицидал аҳлоқ тушунчаси ва илмий таҳлиллар. 2023,
Journal of Pedagogical and Psychological Studies 1 (1), 150-157
14. Z.Elov. O‘smirlik dаvridа shахs хulq-аtvоridа kuzаtilаdigаn rеаksiyalаrning psiхоlоgik tа’siri. 2022. Science and Education
3 (3), 442-447
15. Элов З. Ўсмир шахсида деликвент аҳлоқ–девиант хулқ-атвор шакли сифатида. 2023. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar
xalqaro ilmiy metodik jurnal.–Buxoro. 367-368
16. Elov Z. Voyaga yetmaganlarga sudga oid psixologik ekspertizasini o‘tkazilishining psixologik xususiyatlari.// 2024
Педагогик ва психологик тадқиқотлар 1 (№1), 9-14
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
