Yoshlar oilalarda ekologik madaniyati rivojlanishida turar joy muhiti va gender yondashuvlarining ahamiyati.
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21025199Ключевые слова:
ekologik madaniyat, yosh oilalar, urbanizatsiya, gender yondashuvi, ekopsixologiya, turar joy muhiti, affektiv va kognitiv ustuvorliklar.Аннотация
Ushbu maqola zamonaviy urbanizatsiya sharoitida yosh oilalarning ekologik madaniyatini rivojlantirishning
ijtimoiy-psixologik jihatlariga bag‘ishlangan. Tadqiqotda yosh oilalarda tabiatga nisbatan munosabatning gender xususiyatlari,
xususan, affektiv (ayollarga xos) va kognitiv (erkaklarga xos) ustuvorliklar tahlil qilingan.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi shundan iboratki, unda shahar muhitida istiqomat qiluvchi yosh oilalar uchun turar joy turi
(ko‘p qavatli uy yoki hovli) hamda gender omillarining ekologik madaniyat tarkibiy qismlariga ta’siri yaxlit ijtimoiy-psixologik
model asosida empirik jihatdan tizimli ravishda o‘rganilgan.
Diagnostik jarayonda S.D. Deryabo va V.A. Yasvinning “Naturafil” metodikasidan foydalanildi. 400 nafar respondent
ishtirokida o‘tkazilgan qiyosiy tahlil natijalari yosh oilalarda ekologik tarbiya strategiyalarida “universal” yondashuvdan
“differensiallashgan” yondashuvga o‘tish zarurligini ilmiy jihatdan asoslab berdi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Yashil makon” umummilliy loyihasi samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida: PF-47-son Farmon. - 2026-yil 25-mart.
2. Abdunazarova Z. X. Ekologik madaniyatning ma’naviy madaniyat tizimidagi o‘rni. - Termiz: Termiz davlat pedagogika
instituti, 2025. - 78 b.
3. Akramov M. R. Talabalarda ekologik tasavvurlar rivojlanishining psixologik jihatlari: monografiya. - Toshkent: Fan va
texnologiya, 2020. - 119 b.
4. Akramov M. R. Talabalarda ekologik tasavvurlar rivojlanishining psixologik jihatlari: psixol. fan. bo‘yicha falsafa doktori
(PhD) diss. avtoref. - Toshkent, 2018. - 23 b.
5. Clayton S., Myers G. Conservation Psychology: Understanding and Promoting Human Care for Nature. - Hoboken:
John Wiley & Sons, 2015. - P. 85.
6. Egamberdiyeva N. M. Atrof muhit ta’sirida talabalarni axloqiy tarbiyalashning ilmiy-pedagogik asoslari. - Toshkent:
TDPU, 2026. - 161 b.
7. Rotton J., White S. M. Air pollution, the sick building syndrome, and social behavior // Environment International. -
1996. - Vol. 22, No. 1. - P. 53-60; Simister J. J. Thermal stress in the USA: Effects on violence and employee behavior
// Stress and Health. - 2005. - Vol. 21, No. 1. - P. 3-15; Winneke G., Neuf M. Separating the impact of exposure and
personality in annoyance response to environmental stressors // Environment International. - 1996. - Vol. 22, No. 1. - P.
73-81.
8. Stern P. C. Toward a coherent theory of environmentally significant behavior // Journal of Social Issues. - 2000. - Vol.
56, No. 3. - P. 407-424.
9. Yusupova M. A. Yosh oilalarda tabiatga munosabatning gender xususiyatlari: affektiv va kognitiv ustuvorliklar tahlili //
Ilm-fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta’limning o‘rni hamda rivojlanish omillari: 14-to‘plam. - 2026. -
Fevral. - 252 b.
10. Глазачев С. Н. Экологическая культура учителя: исследования и разработки экогуманитарной парадигмы. - М.:
Современный писатель, 1998. - С. 45.
11. Дерябо С. Д., Ясвин В. А. Экологическая педагогика и психология. - Ростов н/Д: Феникс, 1996. - С. 112.
12. Дружинин В. Н. Психология семьи. - СПб.: Питер, 2006. - С. 88.
13. Мелкумова А. А., Любкарский П. И. Основы экологии. - М., 1975. - С. 47.
14. Панов В. И. Экопсихология: парадигмальный поиск. - М.: Психологический институт РАО, 2014. - С. 45.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
