Vizual axborot: paydo bo‘lish tarixi, qo‘llanish sohalari va ta’lim jarayonidagi ahamiyati

Авторы

  • Faxriddin To‘g‘izboyev Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20956477

Ключевые слова:

vizual axborot, infografika, vizual kommunikatsiya, kognitiv pedagogika, sohaviy infografika, metakognitiv o‘rganish, vizual savodxonlik

Аннотация

Mazkur maqolada vizual axborotning g‘or tasvirlaridan boshlab zamonaviy raqamli infografikagacha
bo‘lgan tarixiy rivojlanish bosqichlari hamda uning ijtimoiy soha, marketing, tabiiy fanlar, iqtisodiyot va lingvistika kabi
yo‘nalishlarda qo‘llanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi vizual axborot tarixini O‘rta Osiyo ilmiy merosi
nuqtai nazaridan qayta baholash hamda uning ta’lim jarayonidagi nazariy asoslarini sohalararo qiyosiy tahlil asosida
yoritishdan iborat.
Tadqiqot natijasida vizual axborotdan foydalanishning besh asosiy soha bo‘yicha ehtiyojlari taqqoslama jadval asosida
tizimlashtirildi hamda infografika yaratish jarayonining metakognitiv mexanizmlari ilmiy jihatdan asoslab berildi. Olingan
natijalar vizual savodxonlikni rivojlantirish, ta’lim samaradorligini oshirish va axborotni taqdim etishning innovatsion usullarini
takomillashtirish uchun muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega

Биография автора

  • Faxriddin To‘g‘izboyev

    O‘zbekiston Milliy Pedagogika Universiteti, mustaqil tadqiqotchisi

Библиографические ссылки

1. To‘g‘izboyev, F.U. Infografik axborotlarning rivojlanish tendensiyalari // Pedagogik mahorat: ilmiy-nazariy va metodik

jurnal. - Buxoro : BuxDU, 2024. - № 1(99). - B. 128-131.

2. To‘g‘izboyev, F.U. Infografika: o‘qitish samaradorligini oshiruvchi zamonaviy ta’lim vositasi sifatida // Fan va ta’lim integratsiyasi.

- Samarqand : O‘z-Fin PI, 2024. - 2(4)-son. - B. 233-239.

3. To‘g‘izboyev, F.U. Infografika yordamida STEAM tizimining inklyuziv ta’limdagi imkoniyatlarini oshirish // Ta’lim va

taraqqiyot: ilmiy-uslubiy jurnal. - Namangan : NamDPI, 2025. - № 1. - B. 544-550.

4. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO). Risk Communication and Community Engagement Guidelines. – Geneva :

WHO Press, 2023.

5. DemandSage. 57 Latest Infographics Statistics & Trends 2026 [Elektron resurs]. - URL: https://www.demandsage.

com/infographic-statistics/ (murojaat sanasi: 15.06.2026).

6. Aminov, I.B., Tugizbayev, F.U. Methodology of Using and Developing Infographics in Teaching Students of Pedagogical

Universities // Spanish Journal of Innovation and Integrity. - 2022. - № 5.

7. Aminov, I.B., Tugizbayev, F.U. The Role of Modern Information Technology in the Formation of Professional Competencies

of Primary School Teachers // Spanish Journal of Innovation and Integrity. - 2022. - № 5.

8. Aminov, I.B., Tugizbayev, F.U. Infographics as an Effective Means of Information Visualization in the Learning Process

// Middle European Scientific Bulletin. - 2022. - Vol. 22.

9. Huang, S., Martin, L.J., Yeh, C.H., Chin, A., Murray, H., Sanderson, W.B., Mohindra, R. The effect of an infographic

promotion on research dissemination and readership // Canadian Journal of Emergency Medicine. - 2018. - Vol. 20,

№ 6. - P. 826-833.

10. Mayer, R.E. Multimedia Learning. - 2nd ed. - Cambridge : Cambridge University Press, 2020. - 504 p.

11. Sweller, J. Cognitive load during problem solving: Effects on learning // Cognitive Science. - 1988. - Vol. 12, № 2. - P.

257-285.

12. Hattie, J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. - London : Routledge,

2009. - 392 p.

13. Clark, R.C., Lyons, C. Graphics for Learning: Proven Guidelines for Planning, Designing, and Evaluating Visuals in

Training Materials. - 2nd ed. - San Francisco : Pfeiffer, 2011. - 320 p.

14. Novak, J.D. Learning, Creating, and Using Knowledge: Concept Maps as Facilitative Tools in Schools and Corporations.

- New York : Routledge, 2010. - 292 p.

15. Jaleniauskiene, E., Kasperiuniene, J. Infographics in higher education: A scoping review // E-Learning and Digital

Media. - 2022. - Vol. 20, № 2. - P. 1-16.

16. Joshi, M., Gupta, L. Preparing infographics for post-publication promotion of research on social media // Journal of

Korean Medical Science. - 2021. - Vol. 36, № 5. - Art. e41.

17. Dunlap, J., Lowenthal, P. Getting graphic about infographics: Design lessons learned from popular infographics //

Journal of Visual Literacy. - 2016. - Vol. 35, № 1. - P. 42-59.

18. Alkhawaldeh, A., Khasawneh, M. The impact of infographic-based training program on motor memory and reading

comprehension among EFL learners // Universal Journal of Educational Research. - 2020. - Vol. 8, № 5. - P. 1835-

1844.

19. Venngage. What is an Infographic? Examples, Templates, Design Tips [Elektron resurs]. - URL: https://venngage.com/

blog/what-is-an-infographic/ (murojaat sanasi: 15.06.2026).

20. Calimeris, L., Kosack, E. Economics through Infographics. - Updated ed. - 2024.

21. Playfair, W. The Commercial and Political Atlas. – London : Corry, 1786.

22. Nikulova, G.A., Podobnoye, A.V. Sredstva vizual’noy kommunikatsii – infografika i metadizayn // Obrazovatel’nyye

tekhnologii i obshchestvo. – 2010. – Vol. 13, № 2. – P. 369–387.

23. Laptev, V.V. Infografika: osnovnyye ponyatiya i opredeleniya // Vestnik SPbGPU. Gumanitarnyye i sotsial’nyye nauki.

– 2013. – № 184. – S. 180–187.

24. Questline Digital. A Look Back at the History of Infographics [Elektron resurs]. – URL: https://www.questline.com/blog/

look-back-history-infographics/ (murojaat sanasi: 15.06.2026).

25. OER Commons. Visual Communication and the History of Information Design [Elektron resurs]. – 2024.

Опубликован

2026-06-22

Как цитировать

Vizual axborot: paydo bo‘lish tarixi, qo‘llanish sohalari va ta’lim jarayonidagi ahamiyati. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.20956477