Dizartriya shakllarining klinik-patogenetik tahlili va differensial diagnostikasi

Авторы

  • Axmedova V. T. Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20919036

Ключевые слова:

dizartriya, kortikal dizartriya, subkortikal dizartriya, serebellar dizartriya, bulbar sindrom, psevdobulbar sindrom, patogenez, differensial diagnostika

Аннотация

Kirish: Dizartriya - nutq apparati innervatsiyasining organik buzilishi natijasida yuzaga keladigan, artikulyatsiya,
fonatsiya va prosodikaning kombinatsiyalashgan buzilishlari bilan xarakterlanuvchi polietiologik neyrogen kasallikdir.
Maqsad: Ushbu maqolada dizartriyaning kortikal, subkortikal, serebellar, bulbar va psevdobulbar shakllarining klinik-patogenetik
mexanizmlarini, differensial diagnostik mezonlarini va zamonaviy instrumental tekshiruv usullarining diagnostik
ahamiyatini nazariy jihatdan tizimli tahlil qilish ko‘zda tutilgan.
Material va usullar: Tadqiqotda ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish, neyroanatomik usul, klinik-neyrofiziologik yondashuv va
tizimli qiyosiy tahlil usullari qo‘llanilgan.
Natijalar: Dizartriyaning beshta asosiy shakli o‘zaro 16 ta klinik parametr bo‘yicha taqqoslandi. Har bir shaklning patognomonik
belgilari aniqlangan: kortikal shaklda tovushlarning selektiv buzilishi, subkortikal shaklda giperkinezlar va prosodika
buzilishi, serebellar shaklda skandirovka nutq, bulbar shaklda mushak atrofiyasi va disfagiya, psevdobulbar shaklda
esa spastik paralich va oral avtomatizm reflekslari ustunlik qiladi.
Xulosa: Differensial diagnostika reabilitatsiya samaradorligini belgilovchi asosiy omil hisoblanadi. Aniq tashxis qo‘yish
klinik baholash, neyrovizualizatsiya (MRI, KT) va neyrofiziologik tekshiruvlar (EMG, ENG) majmuasini talab qiladi.

Биография автора

  • Axmedova V. T.

    Andijon davlat pedagogika instituti,
    Maxsus pedagogika kafedrasi assistent-o‘qituvchisi

Библиографические ссылки

1. Vinarskaya E.N. Dysarthria / E.N. Vinarskaya. - M.: AST, 2005. - 141 p.

2. Mastyukova E.M. Speech disorders in children with cerebral palsy / E.M. Mastyukova, M.V. Ippolitova. - M.: Prosveshchenie,

1985. - 192 p.

3. Darley F.L. Dysarthria / F.L. Darley, A.E. Aronson, J.R. Brown // In: Clinical neuropsychology. - Philadelphia: W.B.

Saunders, 1975. - P. 243-275.

4. Danilova L.A. Methods for correcting speech and mental development in children with cerebral palsy / L.A. Danilova.

- L.: Medicine, 1977. - 112 p.

5. Luria A.R. Higher cortical functions in man / A.R. Luria. - M.: MSU, 1969. - 504 p.

6. Ayupova M.Yu. Logopedia / M.Yu. Ayupova. - Toshkent: NIF MSH, 2008. - 280 b.

7. Duffy J.R. Motor Speech Disorders: Substrates, Differential Diagnosis, and Management / J.R. Duffy. - 4th ed. - St.

Louis: Elsevier, 2019. - 512 p.

8. Freed D.B. Motor Speech Disorders: Diagnosis and Treatment / D.B. Freed. - 3rd ed. - San Diego: Plural Publishing,

2018. - 326 p.

9. Love R.J. Neurology of Speech / R.J. Love, W.G. Webb. - 5th ed. - Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2019.

- 448 p.

10. Murdoch B.E. Dysarthria: A Physiological Approach to Assessment and Treatment / B.E. Murdoch. - Cheltenham:

Nelson Thornes, 1998. - 384 p.

11. Ackermann H. Cerebellar contributions to speech production and speech perception: psycholinguistic and neurobiological

perspectives / H. Ackermann // Trends in Neurosciences. - 2008. - Vol. 31(6). - P. 265-272.

12. Pinto S. Dysarthria in Parkinson’s disease: a review / S. Pinto, C. Ozsancak, E. Tripoliti, S. Thobois, P. Limousin-

Dowsey, P. Auzou // Journal of Neurology. - 2004. - Vol. 251(5). - P. 513-521.

13. Maxmudova M.S. Peculiarities of speech development in children with cerebral palsy / M.S. Maxmudova // Defectology.

- 2021. - No. 2. - P. 23-28.

14. Sobirkhanovna M.M. The usage of non-traditional methods in speech therapy work with dysarthric children / M.M.

Sobirkhanovna // International Journal of Early Childhood Special Education. - 2022. - Vol. 14(6). - P. 789-795.

15. Tursunboyevna A.V. Neuropsychological approach to the correction of dysarthria / A.V. Tursunboyevna // Modern

education. - 2023. - No. 4. - P. 56-62.

16. Panchenko I.I. Dysarthria: etiology, pathogenesis, classification / I.I. Panchenko. - Kyiv: Health, 2019. - 168 p.

17. Lopatina L.V. Differentsialnaya diagnostika dizartrii / L.V. Lopatina, O.V. Pravdina. - SPb.: Detstvo-Press, 2019. - 208 s.

18. Shklovsky V.M. Neurorehabilitation: modern approaches / V.M. Shklovsky, A.S. Kadykov // Journal of Neurology and

Psychiatry. - 2017. - Vol. 117(10). - P. 4-9.

19. Yorkston K.M. Management of Motor Speech Disorders in Children and Adults / K.M. Yorkston, D.R. Beukelman, E.A.

Strand, M.R. McAuliffe. - 4th ed. - Austin: Pro-Ed, 2020. - 564 p.

20. Humbert I.A. Dysphagia in neurological disorders / I.A. Humbert, C. Robbins // Seminars in Speech and Language. -

2014. - Vol. 35(3). - P. 155-166.

Опубликован

2026-06-22

Как цитировать

Dizartriya shakllarining klinik-patogenetik tahlili va differensial diagnostikasi. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.20919036