Suv ekotizimlarida turlar sonining kamayishini eDNA metabarkoding orqali aniqlash va uning oziq-ovqat xavfsizligidagi ahamiyati
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20769599Ключевые слова:
eDNA, metabarkoding, suv ekotizimlari, turlar soni, bioxilma-xillik monitoringi, oziq-ovqat xavfsizligi, DNK tahlili, ekologik monitoring, suv bioresurslariАннотация
Suv ekotizimlarida biologik turlar sonining kamayishi oziq zanjirining buzilishi va suv bioresurslarining qisqarishiga
olib keladi, bu esa oziq-ovqat xavfsizligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. An’anaviy gidrobiologik usullar kam uchraydigan
yoki yashirin turlarni aniqlashda yetarli darajada samarali emas. So‘nggi yillarda atrof-muhit DNKsi (eDNA)
asosidagi metabarkoding texnologiyasi suv ekotizimlarida bioxilma-xillikni baholashning zamonaviy usuli sifatida keng
qo‘llanilmoqda. Bu usul suv namunalaridagi DNK fragmentlarini yuqori o‘tkazuvchan sekvenslash (NGS) orqali tahlil qilib,
bir vaqtning o‘zida ko‘plab turlarni aniqlash imkonini beradi. eDNA metabarkoding kam sonli va yashirin turlarni an’anaviy
usullarga nisbatan aniqroq va tezroq aniqlashga yordam beradi. Shu sababli ushbu texnologiya turlar sonining kamayishini
erta aniqlash va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekistonning bioxilma-xillikni saqlashga qaratilgan rasmiy strategiyasi. Uzbekistan National Biodiversity Strategy
and Action Plan (NBSAP). - Tashkent: O‘zbekiston Ekologiya qo‘mitasi / UNDP, 2018.
2. Yormatova D.YO., Xushvaqtova X.S. Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish. - Toshkent, 2018.
3. Do‘stova M.T., Xo‘janiyozova B.X. Bioxilma-xillikning biologik asosi. -Buxoro, 2020.
4. Sultonov P.S. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish asoslari. -Toshkent, 2007.
5. Thomsen P.F., Willerslev E. Environmental DNA – An emerging tool in conservation for monitoring past and present
biodiversity. ScienceDirect, 2022.
6. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1617138122001984
7. NOAA. Environmental DNA (eDNA) technology.
8. https://oceanexplorer.noaa.gov/technology/edna/
9. IUCN. Environmental DNA (eDNA): new tools for biodiversity monitoring.
10. https://iucn.org/resources/issues-brief/environmental-dna
11. IISD. Environmental DNA: a new way to monitor species in lakes. https://www.iisd.org/ela/blog/environmental-
dna-new-way-monitor-species-lakes/
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
