Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish (aqliy rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalar misolida)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20769559Ключевые слова:
alohida ta’lim ehtiyojlari, aqliy rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalar, intellektual rivojlanish buzilishi, og‘zaki nutq, yozma nutq, logopediya, korreksion pedagogika, inklyuziv ta’lim, kommunikativ kompetensiya, multisensor yondashuv, nutq rivojlantirish texnologiyalari.Аннотация
Mazkur maqolada aqliy rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bolalarda og‘zaki
va yozma nutqni rivojlantirishning nazariy hamda amaliy jihatlari tahlil qilingan. Nutqning bolaning bilish faoliyati, ijtimoiy
moslashuvi va ta’lim jarayonidagi muvaffaqiyatiga ta’siri maxsus pedagogika va logopediya fanlari nuqtai nazaridan
yoritilgan.
Tadqiqot davomida aqliy rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda uchraydigan fonetik-fonematik, leksik, grammatik
va bog‘lanishli nutq kamchiliklari hamda yozma nutq shakllanishidagi qiyinchiliklar o‘rganildi. Shuningdek, nutq
rivojlanishiga ta’sir etuvchi psixologik-pedagogik omillar tahlil qilinib, korreksion-pedagogik ishlarning mazmuni va ahamiyati
asoslab berildi. Tadqiqot natijalari logopedik mashg‘ulotlar, kommunikativ yondashuv, multisensor metodlar, didaktik
o‘yinlar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish aqliy rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning nutqiy
kompetensiyalarini rivojlantirishda samarali vosita ekanligini ko‘rsatdi. Maqolada og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirishning
zamonaviy usullari hamda ularni inklyuziv va maxsus ta’lim amaliyotiga tatbiq etish imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqot
natijalari maxsus pedagoglar, logopedlar, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari hamda ota-onalar uchun amaliy ahamiyat kasb
etadi.
Библиографические ссылки
1. Lev Vygotsky Thought and Language. Cambridge, MA: MIT Press, 1986.
2. Lev Vygotsky Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University
Press, 1978.
3. Alexander Luria Fundamentals of Neuropsychology. New York: Basic Books, 1973.
4. Alexei Leontiev Language, Speech and Speech Activity. Moscow: Prosveshcheniye, 1969.
5. Лалаева Р.И. Логопедия в специальном образовании. Москва: Владос, 2010.
6. Лалаева Р.И., Серебрякова Н.В. Коррекция общего недоразвития речи у детей. Санкт-Петербург: Союз, 1999.
7. Valentina Voronkova. Специальная педагогика и специальная психология. Москва: Владос, 2014.
8. Maria Pevzner. Дети с отклонениями в развитии. Москва: Просвещение, 1966. Valentina Lubovsky. Специальная
психология. Москва: Академия, 2007.
9. World Health Organization. International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Geneva: WHO,
2001.
10. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2023: Inclusion and Education. Paris: UNESCO, 2023.
11. Ministry of Preschool and School Education of Uzbekistan. Inklyuziv ta’limni rivojlantirish bo‘yicha me’yoriy-huquqiy
hujjatlar to‘plami. Toshkent, 2023
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
