Metakognitiv xabardorlik ko‘rsatgichlarining ta’lim shakliga bog‘liqligi

Авторы

  • Robiya Ermatova Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20713566

Ключевые слова:

metakognitiv xabardorlik, o‘z-o‘zini boshqarish, refleksiya, monitoring, qiyosiy tahlil, ta’lim shakllari, talaba, mustaqil ta’lim.

Аннотация

Mazkur tadqiqotda kunduzgi va sirtqi ta’lim shaklida tahsil olayotgan talabalarning metakognitiv xabardorlik
darajalari qiyosiy jihatdan o‘rganildi. Tadqiqotning dolzarbligi zamonaviy ta’lim jarayonida talabalarning mustaqil
ta’lim olish, o‘z bilish faoliyatini boshqarish hamda refleksiv fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish zarurati bilan izohlanadi.
Tadqiqotda G. Schraw va R. S. Dennison tomonidan ishlab chiqilgan metakognitiv xabardorlikni baholash metodikasi
asosidagi diagnostik so‘rovnomadan foydalanildi. Olingan natijalar sirtqi ta’lim talabalarida metakognitiv xabardorlikning
yuqori darajasi (40,4%) kunduzgi ta’lim talabalariga (27,3%) nisbatan yuqoriroq ekanligini ko‘rsatdi. Shuningdek, kunduzgi
ta’lim talabalarida o‘rta va quyi darajadagi ko‘rsatkichlar ulushi nisbatan yuqori ekanligi aniqlandi. Tadqiqot natijalari
sirtqi ta’lim shakli mustaqil o‘qish va o‘z-o‘zini boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi.
Xulosa sifatida oliy ta’lim muassasalarida talabalarning metakognitiv xabardorligini rivojlantirishga qaratilgan pedagogik
texnologiyalar va refleksiv ta’lim strategiyalarini takomillashtirish zarurligi asoslandi

Биография автора

  • Robiya Ermatova

    Xalqaro Nordik universiteti tayanch doktaranti

Библиографические ссылки

1. Biesta G., Priestley M., Robinson S. The role of beliefs in teacher agency // Teachers and Teaching. - 2015. - Vol. 21,

№ 6. - P. 624-640.

2. Fullan M., Stiegelbauer S. The New Meaning of Educational Change. - 2nd ed. - New York : Teachers College Press,

1991. - 336 p.

3. Guskey T. R. Staff development and the process of teacher change // Educational Researcher. - 1986. - Vol. 15, №

5. - P. 5-12.

4. Hoadley U. How do structured pedagogy programmes affect reading instruction in African early grade classrooms? //

International Journal of Educational Development. - 2024.- Vol. 107. - Article 103023.

5. Howey K. R., Joyce B. R. A data base for future directions in in-service education // Theory Into Practice. - 1978. - Vol.

17, № 3. - P. 206-211.

6. Jiang Y., Ma L., Gao L. Assessing teachers’ metacognition in teaching: The teacher metacognition inventory // Teaching

and Teacher Education. - 2016. - Vol. 59. - P. 403-413.

7. Johnson N. Teachers and Change: A Literature Review. - Melbourne : Melbourne University, 1989. - Unpublished

paper.

8. Lovitt C., Clarke D. M. Mathematics Curriculum and Teaching Program. - Carlton, Victoria : Curriculum Corporation,

1988.

9. McLaughlin M. W., Marsh D. D. Staff development and school change // Teachers College Record. - 1978. - Vol. 80,

№ 1. - P. 69-94.

10. Nag S. Teaching and learning: What matters for intervention // Oxford Review of Education. - 2023. - Vol. 49, № 1. - P.

1-9.

11. Schraw G., Dennison R. S. Assessing metacognitive awareness // Contemporary Educational Psychology. - 1994. -

Vol. 19, № 4. - P. 460-475.

12. Toom A., Pyhältö K., Rust F. O. Teachers’ professional agency in contradictory times // Teachers and Teaching. - 2015.

- Vol. 21, № 6. - P. 615-623.

13. Villegas-Reimers E. Teacher Professional Development: An International Review of the Literature. - Paris : International

Institute for Educational Planning, 2003. - P. 7-9.

14. Zohar A., Ben-Ari R. Teachers’ knowledge and professional development for metacognitive instruction in the context of

higher order thinking // Metacognition and Learning. - 2022. - Vol. 17, № 3. - P. 855-895.

15. Wood F. H., Thompson S. R. Guidelines for better staff development // Educational Leadership. - 1980. - Vol. 37, №

5. - P. 374-378.

Опубликован

2026-06-09

Как цитировать

Metakognitiv xabardorlik ko‘rsatgichlarining ta’lim shakliga bog‘liqligi. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.20713566