Munis Xorazmiy devonining o‘rganilishi va uning tarixiy-etimologik tahlili
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20698405Ключевые слова:
Munis devoni, tarixiy-etimologik tahlil, arxaizmlar, turkiy qatlam, arabiy o‘zlashmalar, forsiy birliklar, leksik evolyutsiya, mumtoz adabiyotАннотация
Mazkur maqolada o‘zbek mumtoz adabiyotining yirik namoyandasi Munis Xorazmiy devonining o‘rganilish
bosqichlari hamda uning leksik qatlamining tarixiy-etimologik xususiyatlari tahlil qilinadi.
Tadqiqotning asosiy maqsadi devon matnidagi turkiy, arabiy va forsiy leksik qatlamlarni aniqlash, arxaik birliklarni tasniflash
hamda ularning semantik evolyutsiyasini yoritishdan iborat. Tadqiqot jarayonida tarixiy-qiyosiy, etimologik, kontekstual-
semantik va matnshunoslik metodlaridan foydalanildi. Tahlillar natijasida Munis devonida qadimgi turkiy leksik
birliklarning faol qo‘llanilishi, arabiy va forsiy o‘zlashmalarning badiiy-estetik vazifa bajarishi hamda ayrim so‘zlarning
ma’no torayishi yoki kengayishi kuzatilgani aniqlandi.
Devon leksikasi o‘zbek adabiy tilining shakllanish va rivojlanish jarayonidagi muhim bosqichlardan birini aks ettirishi
asoslab berildi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tarixiy leksikologiyasi va etimologiyasi rivojiga hissa qo‘shadi hamda mumtoz
matnlarni lingvistik jihatdan chuqurroq o‘rganishga xizmat qiladi
Библиографические ссылки
1. Abdurahmonov G‘. O‘zbek tilining tarixiy grammatikasi. - Toshkent: O‘qituvchi, 2002. - 224 b.
2. Amonov U. Mumtoz matnlarning lingvistik tahlili masalalari // O‘zbek tili va adabiyoti. - 2015. - № 3. - B. 15-22.
3. Ataev S. O‘zbek tarixiy leksikologiyasi muammolari // Filologiya masalalari. - 2018. - № 2. - B. 45-52.
4. Баскаков Н.А. Введение в изучение тюркских языков. – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Высшая школа, 1969. – 383 с.
5. Clauson G. An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. - Oxford: Clarendon Press, 1972. - 989 p.
6. Erdal M. A Grammar of Old Turkic. - Leiden: Brill, 2004. - 575 p.
7. Hojiev A. O‘zbek tili leksikologiyasi. - Toshkent: Fan, 2008. - 192 b.
8. Iskandarov M. Arxaizmlar va ularning semantik xususiyatlari // Til va adabiyot tadqiqotlari. - 2017. - № 4. - B. 33-39.
9. Кононов А.Н. Грамматика языка тюркских рунических памятников VII–IX вв. – Л.: Наука, 1980. – 256 с.
10. Mamatov A. O‘zbek tilida o‘zlashma qatlam masalalari // O‘zbek filologiyasi. - 2019. - № 1. - B. 27-35.
11. Devon / Munis Xorazmiy. - Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 1999. - 320 b.
12. Rahmonov N. O‘zbek adabiy tilining shakllanish bosqichlari. - Toshkent: Fan, 2012. - 240 b.
13. Решетов В.В. Узбекский язык // Языки народов СССР. Т. 2. Тюркские языки. – М.: Наука, 1966. – С. 96–138.
14. Sodiqov Q. Tarixiy-etimologik tadqiqot metodlari // Filologik izlanishlar. - 2010. - № 2. - B. 18-25.
15. Tursunov U. O‘zbek adabiy tili tarixi. - Toshkent: Universitet, 2006. - 280 b.
16. Yusupov E. Mumtoz matn leksikasining tarixiy tahlili // Tilshunoslik tadqiqotlari. - 2020. - № 5. - B. 41-48.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
