Ekologik omillarning yosh sprinterlarning koordinatsion qobiliyatlarini rivojlantirishdagi va musobaqa faoliyatidagi o‘rni (Orol bo‘yi mintaqasi misolida).
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20676725Ключевые слова:
koordinatsiya, sprint, ekologik omillar, Orolbo‘yi mintaqasi, yosh sportchilar, sport tayyorgarligiАннотация
Ushbu maqola Orolbo‘yi mintaqasida ekologik omillarning yosh sprinterlarning koordinatsion qobiliyatlariga
va musobaqa faoliyatiga ta’sirini kompleks tarzda o‘rganishga bag‘ishlangan. Orolbo‘yi mintaqasi ekologik inqiroz hududi
bo‘lib, bu yerda havoning ifloslanishi, chang-tuz zarralarining ko‘payishi va iqlim o‘zgarishlari kuzatiladi. Ushbu omillar
yosh organizmga, ayniqsa, sportchilarga fiziologik va funksional jihatdan sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqotda 14–15 yoshdagi
16 nafar sprinter ishtirok etib, ular tajriba (n=8) va nazorat (n=8) guruhlariga bo‘linib o‘rganildi. Tajriba guruhiga 8
hafta davomida maxsus koordinatsion mashqlar dasturi qo‘llanildi. Tadqiqot jarayonida pedagogik kuzatuv, koordinatsion
testlar (4×9 m mokisimon yugurish, reaksiya vaqti, Romberg testi) hamda statistik tahlil metodlari qo‘llanildi.
Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, tajriba guruhida koordinatsion ko‘rsatkichlar yaxshilandi: reaksiya tezligi 13,6 % ga,
chaqqonlik 8,5 % ga yaxshilandi, muvozanat ko‘rsatkichi esa 50 % ga oshdi. Nazorat guruhida o‘zgarishlar darajasi past
bo‘ldi. Bu ekologik omillarning koordinatsion qobiliyatlarga salbiy ta’sir ko‘rsatishini, biroq maxsus mashq dasturlari yordamida
ushbu ta’sirni kompensatsiya qilish mumkinligini isbotlaydi.
Tadqiqot natijalari ekologik jihatdan murakkab sharoitlarda yosh sportchilarni tayyorlashda adaptiv mashg‘ulot metodlarini
qo‘llash zarurligini ko‘rsatadi
Библиографические ссылки
1. Platonov, V. N. (2015). Sports training theory and methodology. Kyiv: olympic literature.
2. Bompa, T. O., & Haff, G. G. (2019). Periodization: theory and methodology of training (6th ed.). Champaign, IL: Human
Kinetics.
3. World Health Organization. (2016). Ambient air pollution: A global assessment of exposure and burden of disease.
Geneva: WHO.
4. Rundell, K. W. (2012). Air pollution and athlete performance. British Journal of Sports Medicine, 46(6), 407–412.
5. Schmidt, R. A., & Lee, T. D. (2011). Motor control and learning: A behavioral emphasis (5th ed.). Champaign, IL:
Human Kinetics.
6. Karimov, F. A. (2018). Sport fiziologiyasi. Toshkent: O‘quv qo‘llanma.
7. Salomov, R. S. (2017). Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi. Toshkent: O‘qituvchi.
8. Kurbanov, S. K. (2020). Coordination in Youth Sport. Moscow: Sport Publishing.
9. Абдулхакимова, Г. Т. (2024). Особенности передачи художественного образа.
10. Bekmuhammad, U., & Sayyora, S. (2024). Xorazmdagi jadid maktablariga oid ta’lim tashkilotlari va jamiyatlari.
11. Xashimova, S. N., & Abdikarimova, A. A. (2023). Davlat-xususiy sheriklik mohiyati, ahamiyati va afzalliklari.
12. Xashimova, S. N. (2021). Sanoat korxonalarida autsorsingdan foydalanish mohiyati va imkoniyatlari.
13. Ollanazarov, B., & Sayyora, S. (2025). Innovatsion yondashuv asosida turistik xizmatlar sohasida investitsion faollikni
boshqarish: nazariya, amaliyot va xorijiy tajriba.
14. Xolmurodovna, X. S. (2025). Oila va bolalar psixologiyasi. Ta’lim, tarbiya va innovatsiyalar jurnali, 1(5), 79–82.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
