Jadidchilik harakati va uning pedagogik-ijtimoiy mohiyati hamda tamoyillari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20587341Ключевые слова:
jadidchilik harakati, ma’rifatparvarlik, yangi usul (usul-i jadid) maktablari, usuli savtiya, milliy uyg‘onish, pedagogik g‘oya, ta’lim islohoti, milliy matbuot, ijtimoiy taraqqiyot, boshqaruv kompetensiyasiАннотация
Mazkur ilmiy maqolada XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Turkiston, xususan, Markaziy Osiyo hududida
yuzaga kelgan jadidchilik harakatining pedagogik va ijtimoiy mohiyati, shuningdek, uning asosiy tamoyillari ilmiy-tarixiy
hamda qiyosiy-pedagogik yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda jadid ma’rifatparvarlari - Mahmudxo‘ja Behbudiy,
Munavvar qori Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy, Abdurauf Fitrat, Is’hoqxon Ibrat, Hamza Hakimzoda Niyoziy va
boshqalarning ta’lim-tarbiya sohasidagi islohotchilik faoliyati, yangi usul (usul-i jadid) maktablarining tashkil etilishi, “usuli
savtiya” metodining joriy etilishi, milliy darsliklar va o‘quv qo‘llanmalarini yaratish tajribasi, jadid matbuoti va teatrining
ma’rifiy roli muayyan faktik manbalar asosida ochib berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, jadidchilik merosi
bugungi kunda umumta’lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetensiyasini rivojlantirish, milliy-pedagogik identitetni
mustahkamlash hamda ta’lim mazmunini milliy qadriyatlar bilan boyitishning muhim ilmiy-metodologik asosi sifatida
xizmat qilishi mumkin.
Библиографические ссылки
1. Behbudiy M. Tanlangan asarlar. 3-nashr. - Toshkent: “Ma’naviyat”, 2006. - 344 b.
2. Dolimov U. Jadidlar. Is’hoqxon to‘ra Ibrat: risola. - Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2022. - 208 b.
3. Ibrat Is’hoqxon. Tarixi Farg‘ona. - Toshkent: Fan, 1991. - 136 b.
4. Azizzoda L. Behbudiy haqida xotira // “Ma’rifat” gazetasi. 1926-yil, 15-aprel. - 2-bet.
5. Turkistonda usul-i jadid maktablarini tashkil etish masalalari. - URL: https://cyberleninka.ru/article/n/turkistonda-usuli-
jadid-maktablarini-tashkil-etish-masalalari (murojaat sanasi: 2026-yil 20-aprel).
6. Qosimov B. Milliy uyg‘onish: jasorat, ma’rifat, fidoyilik. - Toshkent: Ma’naviyat, 2002. - 400 b.
7. Avloniy A. Turkiy guliston yoxud axloq. - Toshkent: O‘qituvchi, 1992. - 160 b.
8. Fitrat A. Tanlangan asarlar. 5 jildli. - Toshkent: Ma’naviyat, 2000-2010.
9. Munavvar qori Abdurashidxonov. Xotiralar. To‘plam. - Toshkent: Sharq, 2003. - 176 b.
10. Alimova D. Jadidchilik: yangilanish va taraqqiyot harakati. - Toshkent: O‘zbekiston, 2000. - 128 b.
11. Karimov N. XX asr o‘zbek adabiyoti tarixi. - Toshkent: Musiqa, 2008. - 512 b.
12. Boltaboyev H. Mumtoz so‘z qadri. - Toshkent: Adolat, 2004. - 240 b.
13. Dolimov U. Turkistonda jadid maktablari. - Toshkent: Universitet, 2006. - 112 b.
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 26-maydagi PQ-6000-son qarori “Madaniyat va san’at sohasining
jamiyat hayotidagi o‘rni va ta’sirini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. https://lex.uz/docs/-4829149
15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 28-iyuldagi PQ-3160-son qarori “Ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini
oshirish va sohani rivojlantirishni yangi bosqichga ko‘tarish to‘g‘risida”. https://lex.uz/docs/-4071203
16. Ahmad S. Jadidlar faoliyati tarixidan. - Toshkent: Sharq, 2010. - 256 b.
17. Rajabova M. Jadid ma’rifatparvarlarining pedagogik qarashlari: tarixiy-pedagogik tahlil. Ped. fan. nomz. diss. avtoref.
- Toshkent.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
