O‘QUV JARAYONIDA FORMATIV BAHOLASHNING EVOLYUTSION-XRONOLOGIK TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20522190Ключевые слова:
formativ baholash, kognitiv yuklama, qora quti effekti, avtomobil konstruksiyasi, uch tilli terminologiya, real vaqt rejimidagi monitoring, inson kapitali.Аннотация
Ushbu maqolada oliy texnika ta’limi muassasalarida “Avtomobil konstruksiyasi” fanini o‘qitish samaradorligini
oshirish hamda talabalarning kasbiy kompetensiyalarini real vaqt rejimida monitoring qilish muammolari tahlil
etilgan. Tadqiqotda an’anaviy summativ baholash tizimining kognitiv cheklovlari va auditoriyadagi “qora quti” (black box)
effekti aniqlanib, uning yechimi sifatida “Tayanch so‘z + Uch tillilik + Dinamik animatsiya” konseptual modeli taklif qilingan.
Mazkur model talabalarning texnik terminologiyani o‘zlashtirish darajasi, vizual-kognitiv faolligi hamda amaliy fikrlash
kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Tadqiqot davomida formativ baholash, kuzatish, qiyosiy tahlil va pedagogik
monitoring metodlaridan foydalanildi. Natijalar uch tilli terminologiya va dinamik animatsiyalarga asoslangan yondashuv
ta’lim samaradorligini oshirish, kognitiv yuklamani optimallashtirish hamda talabalarning kasbiy tayyorgarligini
mustahkamlashda muhim omil ekanligini ko‘rsatdi. Maqola O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 10-apreldagi
PF-58-sonli Farmoni hamda “Transport vositalari muhandisligi” yo‘nalishi malaka talablariga muvofiq ishlab chiqilgan
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 10-apreldagi PF-58-sonli “Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini
takomillashtirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. - Toshkent: Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi, 2026. - URL: Lex.uz
2. Safarova R.G. va boshqalar. O‘quv jarayonida formativ baholash texnologiyalarini qo‘llash metodikasi. - Toshkent:
Universitet, 2023. - 148 b.
3. 60711400 - Transport vositalari muhandisligi bakalavriat ta’lim yo‘nalishi malaka talablari va Davlat ta’lim standarti. -
Toshkent: Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, 2024. - 48 b.
4. Scriven M. The Methodology of Evaluation // Perspectives of Curriculum Evaluation. - Chicago: Rand McNally, 1967.
- P. 39-83.
5. Bloom B.S., Hastings J.T., Madaus G.F. Handbook on Formative and Summative Evaluation of Student Learning. -
New York: McGraw-Hill, 1971. - 923 p.
6. Sweller J. Cognitive Load Theory // Educational Psychology Review. - New York: Springer, 2011. - Vol. 23, № 1. - P.
37-48.
7. Black P., Wiliam D. Inside the Black Box: Raising Standards Through Classroom Assessment // Phi Delta Kappan. -
London: King’s College, 1998. - Vol. 80, № 2. - P. 139-148.
8. Suhomlinskiy V.A. Bolalarga jonim fido. - Toshkent: O‘qituvchi, 1984. - 230 b.
9. Oleynikova O.N. Kasbiy ta’limda kompetensiyaviy yondashuv. - Moskva: Sotsium, 2005. - 140 b.
10. Inoyatov U.I. Oliy ta’lim sifati va nazoratning pedagogik tizimi. - Toshkent: Fan, 2012. - 192 b.
11. Jo‘rayev R.X. Kasbiy ta’limda innovatsion didaktika. - Toshkent: Fan va texnologiyalar, 2015. - 210 b.
12. Jalilov K. Baholash nazariyasi asoslari. - Toshkent: Akademnashr, 2020. - 250 b.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
