Ortiqcha tana vazniga ega bo‘lgan maktab yoshidagi bolalar uchun maxsus jismoniy mashqlar tizimini takomillashtirishning dolzarbligi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20477820Ключевые слова:
maktab yoshidagi bolalar, ortiqcha tana vazni, bolalar semizligi, maxsus jismoniy mashqlar, jismoniy tarbiya, harakat faolligi, sog‘lomlashtiruvchi mashg‘ulotlar, adaptiv jismoniy madaniyat, metabolik sindrom, individuallashtirilgan mashq dasturi.Аннотация
Ushbu maqolada ortiqcha tana vaznidan aziyat chekayotgan maktab yoshidagi bolalar uchun maxsus jismoniy
mashqlar tizimini ishlab chiqish va takomillashtirish masalasining ilmiy-amaliy dolzarbligi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda
bolalar orasidagi ortiqcha vazn va semizlikning hozirgi epidemiologik tendensiyalari tahlil qilinadi, standart jismoniy tarbiya
dasturlarining ushbu kontingent uchun yetarli emasligini belgilovchi fiziologik va psixologik cheklovlar aniqlanadi
hamda tabaqalashtirilgan, ilmiy asoslangan mashq dasturlarining zaruriyati asoslab beriladi. Maqsadli harakat faolligining
ortiqcha vaznga ega o‘smirlarning metabolik tartibga solinishi, yurak-qon tomir faoliyati, mushak-skelet tizimi rivojlanishi
va psixologik farovonligiga ta’siri bo‘yicha mavjud tadqiqotlar asosida nazariy baza shakllantirilgan. Olingan natijalar standart
jismoniy tarbiya yondashuvlari ortiqcha vaznli maktab yoshidagi bolalarning murakkab ehtiyojlarini qondirish uchun
yetarli emasligini hamda individuallashtirilgan, bosqichma-bosqich tuzilgan mashq dasturlari maktab muhitida kompleks
sog‘lomlashtirish strategiyalarining muhim tarkibiy qismi ekanligini ko‘rsatadi
Библиографические ссылки
1. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti. Semizlik va ortiqcha vazn: asosiy faktlar. – Jeneva: JSST nashriyoti, 2022.
2. Lobstein, T., Jackson-Leach, R., Moodie, M. L. va boshq. “Bolalar va o‘smirlar semizligi: kattaroq manzaraning bir
qismi”. The Lancet, 2015, 385(9986), 2510–2520.
3. Daniels, S. R., Jacobson, M. S., McCrindle, B. W., Eckel, R. H., Sanner, B. M. “Amerika Yurak Assotsiatsiyasining
bolalar semizligi bo‘yicha ilmiy sammiti: ijrochi xulosa”. Circulation, 2009, 119(15), 2114–2123.
4. Faigenbaum, A. D., Kraemer, W. J., Blimkie, C. J. va boshq. “Yoshlar qarshilik mashqlari: Milliy kuch va konditsionlash
assotsiatsiyasining yangilangan pozitsion bayonoti”. Journal of Strength and Conditioning Research, 2009, 23(5
Suppl), S60–S79.
5. Strong, W. B., Malina, R. M., Blimkie, C. J. va boshq. “Maktab yoshidagi bolalar uchun dalillarga asoslangan jismoniy
faollik”. Journal of Pediatrics, 2005, 146(6), 732–737.
6. Hills, A. P., Dengel, D. R., Lubans, D. R. “Xalq salomatligi ustuvorliklarini qo‘llab-quvvatlash: maktablarda jismoniy
tarbiya va jismoniy faollikni rag‘batlantirish bo‘yicha tavsiyalar”. Progress in Cardiovascular Diseases, 2015, 57(4),
368–374.
14. Hargittai, E. “Second-Level Digital Divide: Differences in People’s Online Skills”. First Monday, 2002, 7(4).
DOI article link
15. Selwyn, N. Schools and Schooling in the Digital Age: A Critical Analysis. – London: Routledge, 2011. – 192 p.
16. Jonassen, D. H. Computers as Mindtools for Schools: Engaging Critical Thinking (2nd ed.). – Upper Saddle River, NJ:
Prentice Hall, 2000. – 288 p.
17. OECD. PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education. – Paris: OECD Publishing, 2023.
OECD DOI link
18. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education – A Tool on Whose Terms? – Paris:
UNESCO Publishing, 2023. – 364 p.
19. Warschauer, M. Technology and Social Inclusion: Rethinking the Digital Divide. – Cambridge, MA: MIT Press, 2003.
– 260 p.
20. Sparrow, B., Liu, J., Wegner, D. M. “Google Effects on Memory: Cognitive Consequences of Having Information at Our
Fingertips”. Science, 333(6043), 2011. – 776–778.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
