Sun’iy intellekt texnologiyalari asosida amaliy bezak san’ati naqsh elementlarini raqamli qayta ishlash va arxivlashtirish

Авторы

  • Rustam Jabbarov Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20265519

Ключевые слова:

konvolyutsion neyron tarmoq, segmentatsiya, islimiy, handasiy naqsh, girih, pargori, vizual idrok, augmentatsiya, kreativ kompetensiya, stilizatsiya, simmetriya, validatsiya, ornament.

Аннотация

Mazkur maqolada o‘zbek milliy amaliy bezak san’ati naqsh elementlarini sun’iy intellekt texnologiyalari
asosida raqamli qayta ishlash va elektron arxivlashtirishning ilmiy-metodik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda islimiy,
girih, pargori va handasiy naqshlarni raqamli muhitda tasniflash, tizimlashtirish hamda elektron katalog shaklida saqlash
masalalari yoritilgan. Sun’iy intellekt texnologiyalari amaliy bezak san’ati ta’limini boyituvchi zamonaviy raqamli-didaktik
vosita sifatida talqin etilgan. Shuningdek, maqolada konvolyutsion neyron tarmoqlar, segmentatsiya va augmentatsiya
texnologiyalarining naqshlarni tahlil qilish va qayta ishlashdagi metodik imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari
milliy naqshlarni raqamli arxivlashtirish madaniy merosni asrash, amaliy bezak san’ati pedagogikasini takomillashtirish
hamda talabalarning kreativ kompetensiyasi va vizual idrokini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etishini tasdiqlaydi

Биография автора

  • Rustam Jabbarov

    Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti
    Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi kafedrasi dotsenti

Библиографические ссылки

1. UNESCO. World Heritage and Sustainable Development. - Paris: UNESCO Publishing, 2020. https://whc.unesco.org/

en/sustainabledevelopment/

2. Bulatov S. S. O‘zbek xalq amaliy bezak san’ati. - Toshkent: Mehnat, 1991. https://portal.guldu.uz/?act=resources&

id=2030

3. Ishmuhamedov R. J. Innovatsion pedagogik texnologiyalar. - Toshkent: Fan va texnologiya, 2017.

4. Pietroni E., Ray C., Rufa C. Natural interaction in virtual museums: How digital narratives help in enhancing visitor

experience // Digital Applications in Archaeology and Cultural Heritage. - 2021. - Vol. 21. - e00176. https://www.sciencedirect.

com/science/article/pii/S2212054821000118

5. LeCun Y., Bengio Y., Hinton G. Deep Learning // Nature. - 2015. - Vol. 521. -P. 436-444. https://www.nature.com/articles/

nature14539

6. He K., Zhang X., Ren S., Sun J. Deep Residual Learning for Image Recognition // Proceedings of the IEEE Conference

on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR).-2016.-P.770-778. https://www.cv-foundation.org/openaccess/

content_cvpr_2016/html/He_Deep_Residual_Learning_CVPR_2016_paper.html

7. Ross S., Donnelly M., Dobreva M. Knowing, Managing and Preserving Digital Cultural Heritage // International Journal

of Digital Curation. - 2020. - Vol. 15(1). -P.1-20. https://journal.code4lib.org/articles/14913

8. Farhan M., Ullah A., Waqas M. Automatic recognition of Islamic geometric patterns using convolutional neural networks

// Journal of Cultural Heritage. - 2020. -Vol.44.-P.93-102. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/

S1296207420300120

9. Yilmaz E., Torunoglu E. Automatic segmentation of Islamic decorative art in Turkish architectural heritage using active

contour models and CNN // Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development. - 2021. - Vol.

12(4). -P.511-529. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/JCHMSD-09-2020-0134/full/html

10. Romero A., Arbelaez P., Collins R. Automatic ornament segmentation in historical documents using attention-based

deep learning // ACM Journal on Computing and Cultural Heritage. - 2022. - Vol. 15(3). - P. 1-22. https://dl.acm.org/

doi/10.1145/3494837

11. Ching F. D. K. Design Drawing. - New Jersey: John Wiley & Sons, 2010.

https://archive.org/details/designdrawing0000chin

12. Bradski G. The OpenCV Library // Dr. Dobb’s Journal of Software Tools. - 2000. https://opencv.org/

13. Goodfellow I., Bengio Y., Courville A. Deep Learning. - Cambridge: MIT Press, 2016. https://www.deeplearningbook.

org/

14. Eisner E. W. The Arts and the Creation of Mind. - New Haven: Yale University Press, 2002. https://yalebooks.yale.edu/

book/9780300095230/the-arts-and-the-creation-of-mind/

15. Arnheim R. Art and Visual Perception: A Psychology of the Creative Eye. - Berkeley: University of California Press,

1974. https://archive.org/details/artvisualpercep00arn

16. Elgammal A., Liu B., Elhoseiny M., Mazzone M. CAN: Creative Adversarial Networks and Art Generation // Proceedings

of the International Conference on Computational Creativity. -2017. -P. 96 -103. https://arxiv.org/abs/1706.07068

17. Redmon J., Farhadi A. YOLOv3: An Incremental Improvement. - 2018. https://arxiv.org/abs/1804.02767

18. Goodfellow I., Pouget-Abadie J., Mirza M. et al. Generative Adversarial Nets // Advances in Neural Information Processing

Systems. - 2014. - Vol. 27. https://papers.nips.cc/paper_files/paper/2014/hash/f033ed80deb0234979a61f95710dbe25-

Abstract.html

19. Dewey J. Art as Experience. - New York: Perigee Books, 2005. https://archive.org/details/artasexperience00dewe

20. Salimov A. Sharq miniatyura san’ati va uning kompozitsion xususiyatlari. - Toshkent: Fan, 2010. https://natlib.uz/

21. UNESCO. Culture in Crisis: Policy guide for a resilient creative sector. - Paris: UNESCO Publishing, 2022. https://

unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000380471

22. https://society.uz/uz/cultural-heritage

23. https://tbc-ornaments.uz/

24. https://www.shutterstock.com/ru/search/traditional-uzbek?dd_referrer=

Опубликован

2026-05-01

Как цитировать

Sun’iy intellekt texnologiyalari asosida amaliy bezak san’ati naqsh elementlarini raqamli qayta ishlash va arxivlashtirish. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(5). https://doi.org/10.5281/zenodo.20265519