Oliy ta’lim talabalarida akademik prokrastinatsiyaning prediktorlari: akademik motivatsiya, umid va shaxs xususiyatlari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20252583Ключевые слова:
akademik prokrastinatsiya, akademik motivatsiya, umid, shaxs xususiyatlari, mas’uliyatlilik, talabalar, o‘zini- o‘zi boshqarish, korrelyatsion tahlil, regressiya tahliliАннотация
Mazkur tadqiqotda O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan talabalar orasida akademik
prokrastinatsiya xulqining asosiy prediktorlari sifatida akademik motivatsiya, umid darajasi va shaxs xususiyatlari kompleks
tarzda o‘rganildi. Tadqiqotda respublikaning turli hududlaridagi oliy ta’lim muassasalaridan jalb etilgan 512 nafar
talaba ishtirok etdi. Ma’lumotlarni yig‘ishda standartlashtirilgan psixologik metodikalar qo‘llanilib, ularning ishonchliligi
Cronbach alfa ko‘rsatkichlari orqali tekshirildi. Olingan empirik ma’lumotlar SPSS-26 statistik dasturi yordamida qayta ishlanib,
deskriptiv statistika, korrelyatsion tahlil va ierarxik regressiya usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalari akademik
motivatsiya hamda shaxsning mas’uliyatlilik (conscientiousness) xususiyati akademik prokrastinatsiyani sezilarli darajada
kamaytiruvchi asosiy omillar ekanligini ko‘rsatdi. Aksincha, ayrim emotsional va individual xususiyatlar prokrastinatsiya
darajasining ortishiga xizmat qilishi mumkinligi aniqlandi. Shuningdek, umid darajasi prokrastinatsiya bilan ma’lum darajada
bog‘liq bo‘lsa-da, uning bevosita prediktor sifatidagi ta’siri statistik jihatdan ahamiyatli emasligi qayd etildi. Olingan
natijalar akademik prokrastinatsiyaning murakkab psixologik tuzilishga ega ekanligini tasdiqlab, talabalar motivatsiyasini
oshirish va o‘zini-o‘zi boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirish zarurligini ko‘rsatadi.
Библиографические ссылки
1. Koçer, N., & Şeker, G. (2025). Predictors of academic procrastination in university students: Academic motivation,
hope, and personality. International Journal of Educational Research Review, 10(1), 52-68.
2. Vlachopanou, P., & Karabenick, S. A. (2024). Academic motivation and procrastination: A self-determination perspective.
Journal of Educational Psychology, 116(2), 245-259.
3. Abidin, D., & Rahman, A. (2023). The relationship between academic motivation and procrastination among university
students. International Journal of Psychology and Education Studies, 10(3), 589-602.
4. Gao, K., & Zhang, Y. (2022). Conscientiousness and academic procrastination: The mediating role of self-regulation.
Personality and Individual Differences, 187, 111-120.
5. Liu, X., Wang, L., & Chen, H. (2025). Emotional intelligence and academic procrastination: The mediating role of stress
and coping strategies. Frontiers in Psychology, 16, 134567.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
