Inklyuziv ta’limga jalb etilgan bolalarni psixologik qo‘llab-quvvatlashning pedagogik ahamiyati

Авторы

  • Mohlaroyim Akbaraliyeva Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20195912

Ключевые слова:

inklyuziv ta’lim, psixologik qo‘llab-quvvatlash, maxsus ta’lim ehtiyojlari, pedagogik psixologiya, moslashuv, ijtimoiy integratsiya, uch bosqichli model.

Аннотация

Ushbu maqolada inklyuziv ta’limga jalb etilgan bolalarga ko‘rsatiladigan psixologik qo‘llab-quvvatlashning
pedagogik ahamiyati tahlil qilinadi. Muallif tomonidan inklyuziv ta’lim falsafasi, psixologik qo‘llab-quvvatlash tushunchasi,
uning shakllari va usullari, shuningdek, pedagogik jarayondagi o‘rni yuzasidan ilmiy asoslangan ma’lumotlar bayon
etilgan. Tadqiqotda inklyuziv sinflardagi bolalarning psixologik salomatligi, o‘quv motivatsiyasi hamda ijtimoiy integratsiyasiga
ta’sir etuvchi omillar tahlil qilingan. Shuningdek, ta’lim jarayonida samarali psixologik yordamni tashkil etishga
xizmat qiluvchi uch bosqichli psixologik qo‘llab-quvvatlash modeli taklif etilgan

Биография автора

  • Mohlaroyim Akbaraliyeva

    Namangan davlat universiteti
    “Psixologiya” yoʻnalishi 1- bosqich magistranti

Библиографические ссылки

1. O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrdagi “Taʼlim toʻgʻrisida”gi O‘RQ-637-son Qonuni. https://lex.uz/docs/-

5013007.

2. Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Prentice-Hall.

3. Booth, T., & Ainscow, M. (2002). Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools. Centre for

Studies on Inclusive Education (CSIE).

4. Brunsting, N. C., Sreckovic, M. A., & Lane, K. L. (2014). Special education teacher burnout: A synthesis of research

from 1979–2013. Education and Treatment of Children, 37(4), 681–711. https://doi.org/10.1353/etc.2014.0032.

5. Farrell, P., Woods, K., Lewis, S., Squires, G., Rooney, S., & O’Connor, M. (2006). A Review of the Functions and Contribution

of Educational Psychologists in England and Wales in Light of “Every Child Matters: Change for Children”.

DfES Publications.

6. Florian, L. (2014). What counts as evidence of inclusive education? European Journal of Special Needs Education,

29(3), 286–294. https://doi.org/10.1080/08856257.2014.933551.

7. Foreman, P., Arthur-Kelly, M., Pascoe, S., & King, B. S. (2004). Evaluating the educational experiences of students

with profound and multiple disabilities in inclusive and segregated classroom settings. Research and Practice for Persons

with Severe Disabilities, 29(3), 183–193.

8. G‘oziyev, E. (2010). Pedagogik psixologiya. Toshkent: Fan.

9. Kauffman, J. M., & Hung, L. Y. (2009). Special education for intellectual disability: Current trends and perspectives.

Current Opinion in Psychiatry, 22(5), 452–456.

10. Koster, M., Nakken, H., Pijl, S. J., & Van Houten, E. J. (2009). Being part of the peer group: A literature study focusing

on the social dimension of inclusion in education. International Journal of Inclusive Education, 13(2), 117–140. https://

doi.org/10.1080/13603110701284680.

11. Lindsay, G. (2007). Educational psychology and the effectiveness of inclusive education/mainstreaming. British Journal

of Educational Psychology, 77(1), 1–24.

12. Ovcharova, R. V. (2003). Spravochnaya kniga shkol’nogo psikhologa [Maktab psixologi ma’lumotnomasi]. Prosveshcheniye.

13. Pijl, S. J., Frostad, P., & Flem, A. (2008). The social position of pupils with special needs in regular schools. Scandinavian

Journal of Educational Research, 52(4), 387–405.

14. Kayumov, B. Z., & Olimjonova, N. S. (2026). The importance of role playing in preschool children. Science and Education,

7(3), 475–480.

15. Rahimova, M., & Yusupov, B. (2023). Inklyuziv ta’limda tengdoshlar tutorlik dasturlarining samaradorligi. Pedagogika

va psixologiya, 4(2), 45–52.

16. Rogers, C. R. (1951). Client-Centered Therapy: Its Current Practice, Implications and Theory. Houghton Mifflin.

17. Salamanka Bayonoti. (1994). Maxsus ta’lim ehtiyojlari bo‘yicha tamoyillar, siyosat va amaliyot. UNESCO.

18. Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-Being. Free Press.

19. Semago, N., & Semago, M. (2010). Organizatsiya i soderzhaniye deyatel’nosti psikhologa spetsial’nogo obrazovaniya

[Maxsus ta’lim psixologining faoliyatini tashkil etish va mazmuni]. ARKTI.

20. Sharma, U., & Sokal, L. (2015). The impact of a teacher education course on pre-service teachers’ beliefs about inclusion:

An international comparison. Journal of Research in Special Educational Needs, 15(4), 276–284.

21. Sotvoldiyeva, N. A. (2019). Maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy-emotsional rivojlanish va inklyuziv ta’lim. Pedagogika

va psixologiya ilmiy jurnali, 3(1), 28–34.

22. UN General Assembly. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities: Resolution Adopted by the General

Assembly. United Nations.

23. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Harvard University

Press.

24. Yunusova, D. (2022). Inklyuziv sinflarda psixolog-o‘qituvchi hamkorligining o‘quvchi motivatsiyasiga ta’siri. Xalq ta’limi,

5(3), 67–73.

25. Vadimovna, B. O. (2025). Ommaviy axborot vositalarining jamoatchilik psixologiyasiga ta’siri: zamonaviy yondashuvlar

va psixologik mexanizmlar. Yangi O‘zbekiston, yangi tadqiqotlar jurnali, 3(6), 363–367.

26. Vadimovna, B. O. (2025). Masofaviy ta’limning o‘quvchilarning kognitiv o‘zlashtirishiga ta’siri omillari. Byulleten studentov

novogo Uzbekistana, 3(12), 86–91.

27. Tursunbayeva, G. A. Q. (2025). Farzand tarbiyasida oilaviy muhitning psixologik ta’siri. Science and Education, 6(11),

1005–1011.

28. Tursunbayeva, G. A. Q. (2026, January). The content of parents’ pedagogical knowledge and its role in upbringing.

Claritas Conference Platform, 1, 19–22.

29. Kayumov, B. Z. O., & Shokirova, D. (2026, April). Study of human mental activity. International Conference Platform,

4, 112–115.

30. Sarvinoz, K. (2024). Psychology of social relations and communication. American Journal of Social Sciences and

Humanity Research, 4(05), 85–92.

31. Qizi, K. S. Ways to provide psychological help to get out of depression. European Journal of Agricultural and Rural

Education, 5(3), 50–51.

Опубликован

2026-05-06

Как цитировать

Inklyuziv ta’limga jalb etilgan bolalarni psixologik qo‘llab-quvvatlashning pedagogik ahamiyati. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(5). https://doi.org/10.5281/zenodo.20195912