Dаrsdаn tаshqаri tаdbirlаrdа o‘quvchilаrning nutq mаdаniyаtini yuksаltirishning innovаtsion usullаri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20117101Ключевые слова:
nutq madaniyati, innovatsion metodlar, darsdan tashqari tadbirlar, kommunikativ kompetensiya, notiqlik san’ati, storytelling, debat, pedagogik texnologiya.Аннотация
Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida darsdan tashqari tadbirlar jarayonida o‘quvchilarning
nutq madaniyatini yuksaltirishning innovatsion usullari va ularning pedagogik samaradorligi tadqiq etiladi. Zamonaviy
ta’lim paradigmasida o‘quvchining kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirish nafaqat dars soatlari, balki darsdan tashqari
tashkil etiladigan tizimli ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar bilan ham uzviy bog‘liqdir. Maqolada an’anaviy tadbir o‘tkazish
shakllaridan voz kechgan holda, o‘quvchilarning nutqiy faolligini oshiruvchi quyidagi innovatsion yondashuvlar tahlil qilingan:
debat va polemika – tanqidiy fikrlash va argumentlash ko‘nikmalarini shakllantirish vositasi sifatida; storytelling
(hikoyachilik) va podkastlar – raqamli muhitda mantiqiy nutqni qurish va ifodali o‘qish mahoratini oshirish vositasi sifatida;
rolli o‘yinlar va keys-stadi – muammoli vaziyatlarda nutqiy etiket va muloqot madaniyatini amaliy qo‘llash vositasi sifatida.
Tadqiqot davomida innovatsion metodlar o‘quvchilarning so‘z boyligini oshirish bilan birga, ulardagi psixologik to‘siqlarni,
xususan, ommaviy nutqdan qo‘rqishni bartaraf etishi aniqlangan. Maqola yakunida darsdan tashqari faoliyatni loyihalashtirish
orqali o‘quvchilarning notiqlik san’atini rivojlantirish bo‘yicha metodik tavsiyalar berilgan. Ushbu materialdan ona tili
va o‘qish savodxonligi fani o‘qituvchilari hamda maktab yetakchilari amaliyotda foydalanishlari mumkin
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini
tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son farmoni. – Toshkent, 2019. https://lex.uz/docs/-4545884
2. Abdullayeva Q.A. Nutq madaniyati va davlat tilida ish yuritish. – Toshkent: Iqtisod-moliya, 2018. – 160 b.
3. Mahmudov N.M. Nutq madaniyati va davlat tilida ish yuritish. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2013. –
216 b.
4. To‘xliyev B., Shamsiyev Sh. O‘zbek tili o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2006. – 320 b.
5. Yo‘ldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni amaliyotga joriy etish. – Toshkent: Fan va
texnologiya, 2008. – 132 b.
6. Johnson L., Adams Becker S. The NMC Horizon Report: 2016 Higher Education Edition. – Austin, Texas: The New
Media Consortium, 2016. – 50 p.
7. Mirzayev M. Maktabdan tashqari ta’lim tizimida o‘quvchilarning kommunikativ qobiliyatlarini rivojlantirish. Pedagogika
jurnali. – Toshkent, 2021. – №4. – B. 45-52.
8. Robin B.R. The Educational Uses of Digital Storytelling. University of Houston. – 2008. – Vol. 1. – P. 429-436.
9. Shayxova M. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqini o‘stirishda interfaol metodlarning o‘rni. // Ilm-fan va innovatsiya
jurnali. – 2022. – №2. – B. 12-18.
10. www.zredu.uz – O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi axborot-ta’lim portali.
11. Shabbazova Dilfuza Ruziqulovna. Ona tili o‘qitish metodikasi. – Toshkent: “Metodist nashriyoti”, 2023.
12. Qosimova K. Boshlang‘ich sinflarda imlosi qiyin so‘zlarni o‘rgatish. – T., 1964.
13. PIRLS 2011 baholash asosi. Ina V.S. Mullis, Maykl O. Martin, Enn M. Kennedi, Keti L. Trong, Marian Sainsberi.
14. Daminova Dilbar Melimurodovna. “Ona tilini fanlararo o‘qitishda nutqiy faoliyatni rivojlantirish metodikasi”. Inter Education
Global Study. – 2024. – №4(1). – B. 122-128.
15. Daminova Dilbar Melimurodovna. “Ona tilini fanlararo o‘qitishda nutqiy faoliyatni rivojlantirish metodikasi”. Til va adabiyotlar.
uz. – B. 84-86.
16. Daminova Dilbar Melimurodovna, Salimova Ruxshona Chori qizi. “Kichik yoshdagi o‘quvchilar nutqini o‘stirishning
vazifalari, metodlari va vositalari”. International Conference on Modern Development of Pedagogy and Linguistics. – B.
53-57.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
