Maktab o‘quvchilari orasida kiberbulling profilaktikasi yo‘llari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19972002Ключевые слова:
bulling, mobbing, maktabdagi tazyiq, kiberbulling, og‘zaki tajovuz, jismoniy zo‘ravonlik, psixologik oqibatlar, profilaktika, ijtimoiy-psixologik muhit, guvohlar, himoyachilarАннотация
Bulling hodisasi zamonaviy jamiyatning dolzarb ijtimoiy-psixologik muammolaridan biri sifatida tahlil
qilinadi. Ilmiy tadqiqotlarning tarixiy evolyutsiyasi, akademik qiziqishning shakllanishi hamda institutsional infratuzilmaning
(nashrlar, anjumanlar, tadqiqot markazlari) rivojlanish bosqichlari yoritiladi. Bullingning asosiy ko‘rinishlari – og‘zaki, jismoniy
va kiberbulling – hamda ularning maktab va virtual muhitdagi namoyon bo‘lish xususiyatlari tavsiflanadi. Tazyiq
paydo bo‘lishiga ta’sir etuvchi omillar, jumladan, tajovuzkor va jabrlanuvchining shaxsiy xususiyatlari, guruhdagi noqulay
ijtimoiy-psixologik muhit, guvohlarning befarqligi va tajovuzni qo‘llab-quvvatlash holatlari aniqlanadi. Jabrlanuvchilar
uchun psixologik va somatik oqibatlar, xususan, depressiv holatlar hamda suitsidal xulq-atvor xavfi tahlil qilinadi. Ziddiyatlarni
monitoring qilish, hodisalarni hujjatlashtirish, pedagoglar, ota-onalar, maktab psixologlari va huquqni muhofaza
qiluvchi organlar o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish, shuningdek, yagona axloqiy me’yorlar va tazyiqlarga nisbatan murosasizlik
madaniyatini shakllantirishga qaratilgan kompleks profilaktika zarurati asoslab beriladi. Media va kinematografiyaning
jamoatchilik xabardorligini oshirish hamda potensial tajovuzkorlarga nisbatan demotivatsion ta’sir ko‘rsatishdagi
o‘rni qayd etiladi. Ta’lim muassasalari va jamiyat miqyosida fanlararo tadqiqotlarni kengaytirish hamda tizimli choralarni
amalga oshirish zarurligi xulosa qilinadi.
Библиографические ссылки
1. Психология девиантности: Дети. Общество. Закон. – Москва: Юнити, 2016.
2. Цибуцинина Ю. Н. Преодоление буллинга в начальных классах. – Тюмень. – Available at: https://library.utmn.ru/
dl/VKR_Ishim/VKR_2020/Tsibutsinina.pdf
3. Ожиёва Е. Н. Буллинг как разновидность насилия. Школьный буллинг // Научная индустрия европейского
континента: сборник докладов конференции. – Белгород: Рус-научкнига, 2008.
4. Кон И. С. Что такое буллинг и как с ним бороться? // Семья и школа. – 2006. – № 11. – С. 15–18.
5. Ерина И. А., Бузни В. А., Корж А. А. Буллинг и пути его профилактики в образовательной практике // МНКО. –
2021. – № 1 (86).
6. Kengesbayevich R. M. The Role of Family in Adolescence // Spanish Journal of Innovation and Integrity. – 2025. – Vol.
40. – P. 184–185.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.