Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida inklyuziv taʼlimni samarali tashkil etishning psixologik-pedagogik shart-sharoitlari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19356141Аннотация
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda maktabgacha taʼlim tashkilotlarida inklyuziv taʼlimni tashkil etishning
pedagogik-psixologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Xususan, rivojlanishida jismoniy yoki psixik nuqsonlari, shu jumladan
nutqiy kamchiliklari boʻlgan bolalarni taʼlim jarayoniga jalb etishda defektolog faoliyatining oʻrni, korreksion-pedagogik
yordamning mazmuni, erta diagnostika, individual yondashuv, ijtimoiy moslashuv va multidissiplinar hamkorlikning ahamiyati
yoritilgan. Shuningdek, amaldagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlar asosida inklyuziv taʼlim muhitini shakllantirishning tashkiliy-
pedagogik mexanizmlari ochib berilgan. Tadqiqot natijalari maktabgacha taʼlim tashkilotlarida inklyuziv amaliyotni
takomillashtirishda pedagog, defektolog, psixolog va ota-onalar oʻrtasidagi hamkorlik hal qiluvchi omil ekanini koʻrsatadi.
Defektolog faoliyati bolaning individual rivojlanish ehtiyojlarini aniqlash, korreksiyalash hamda ijtimoiylashtirishga
qaratilgan kompleks jarayon sifatida talqin etiladi
Ключевые слова
inklyuziv taʼlim, maktabgacha taʼlim tashkiloti, defektolog, korreksion-pedagogik yordam, psixologik-pedagogik xususiyatlar, individual yondashuv, erta diagnostika, ijtimoiy moslashuv, PTPK, nutqiy nuqsonБиблиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasining “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-595-son, 2019-yil 16-dekabr.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 2020-yil 23-sentyabr. https://lex.uz/docs/-
5013007
3. O‘zbekiston Respublikasining “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-641-son, 2020-
yil 15-oktyabr. https://lex.uz/docs/-5049511
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Maktabgacha ta’lim va tarbiyaning davlat standartini tasdiqlash
to‘g‘risida”gi qarori. 802-son, 2020-yil 22-dekabr. https://www.lex.uz/uz/docs/-5179335
5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Maktabgacha ta’lim tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. 391-son, 2019-yil 13-may. https://lex.uz/docs/-4333062
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini yanada
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. PQ-4860-son, 2020-yil 13-oktyabr. https://lex.uz/docs/-5044711
7. DEC/NAEYC. Early Childhood Inclusion: A Joint Position Statement of the Division for Early Childhood (DEC) and the
National Association for the Education of Young Children (NAEYC). Chapel Hill: The University of North Carolina, FPG
Child Development Institute, 2009.
8. Deiner, P. Inclusive Early Childhood Education: Development, Resources, and Practice. 6th ed. Belmont: Cengage
Learning, 2012. 640 p.
9. Odom, S. L. Preschool inclusion: What we know and where we go from here. // Topics in Early Childhood Special
Education. 2000. Vol. 20, No. 1. P. 20-27.
10. Odom, S. L., Buysse, V., Soukakou, E. Inclusion for Young Children With Disabilities: A Quarter Century of Research
Perspectives. // Journal of Early Intervention. 2011. Vol. 33, No. 4. P. 344-356.
11. Barton, E. E., Smith, B. J. Advancing High-Quality Preschool Inclusion: A Discussion and Recommendations for the
Field. // Topics in Early Childhood Special Education. 2015. Vol. 35, No. 2. P. 69-78.
12. Sucuoğlu, B., Bakkaloğlu, H., İşcen Karasu, F., Demir, Ş., Akalın, S. Preschool Teachersʼ Knowledge Levels about
Inclusion. // Educational Sciences: Theory & Practice. 2014. Vol. 14, No. 4. P. 1477-1483.
13. Siller, M., Morgan, L., Wedderburn, Q., Fuhrmeister, S., Rudrabhatla, A. Inclusive Early Childhood Education for Children
With and Without Autism: Progress, Barriers, and Future Directions. // Frontiers in Psychiatry. 2021. Vol. 12. Art.
754648.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Цитирование