O‘smirlik davrida empatiya rivojlanishiga ijtimoiy tarmoqlar va virtual muloqotning ta’siri
DOI:
https://doi.org/10.5281/Ключевые слова:
empatiya, o‘smirlik davri, ijtimoiy tarmoqlar, onlayn kommunikatsiya, raqamli psixologiya, emotsional rivojlanish, ijtimoiy izolyatsiya.Аннотация
Ushbu maqolada o‘smirlik davrida empatiya rivojlanishiga ijtimoiy tarmoqlar va virtual muloqotning ta’siri
tahlil qilinadi. Xususan, raqamli muhitning o‘smirlar orasida hissiy aloqalarning zaiflashuvi hamda empatiya darajasining
pasayishiga ko‘rsatadigan ta’siri ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, o‘smirlarda empatiya xususiyatlarini shakllantirish
va rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqot Toshkent shahri maktablaridan birida 60 nafar (30
nafar o‘g‘il, 30 nafar qiz) 15–16 yoshli o‘quvchilar ishtirokida o‘tkazildi. Empatiya darajasi “Interpersonal Reactivity Index”
(Davis, 1983-yil) testi asosida moslashtirilgan o‘zbekcha variant yordamida baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, ijtimoiy
tarmoqlardan haddan ortiq foydalanish va virtual muloqot “shaxsiy iztirob” indeksining oshishiga, hissiy sovuqlikning
kuchayishiga hamda real hayotdagi empatiya darajasining pasayishiga olib keladi. Biroq ijtimoiy tarmoqlardan me’yorida
va ongli foydalanish empatiyaning “fantaziya” hamda “boshqa inson holatini tushunish” ko‘rsatkichlarini oshirishi mumkin
Библиографические ссылки
1. Davis, M. H. (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal
of Personality and Social Psychology.
2. Hoffman, M. L. (2014). Empathy and moral development: Implications for caring and justice. New York: Cambridge
University Press.
3. Konrath, S. (2023). Trends in empathy and digital communication among adolescents. USA.
4. Uhls, Y. T., & Greenfield, P. M. (2024). Screen time and face-to-face emotional understanding in children.
5. OECD (2024). Digital Literacy Report. OECD rasmiy sayti: https://www.oecd.org
6. Sattorov, A. (2023). Ijtimoiy tarmoqlarning o‘smirlar emotsional barqarorligiga ta’siri. O‘zbekiston.
7. Walton, G. (2024). Online communication and adolescent imagination development.
8. Decety, J. (2024). The neural mechanisms of empathy. France/US.
9. Olimova, M. (2023). Raqamli kommunikatsiya va yoshlar psixologiyasi.
10. Abdug‘afforova, N. (2024). Maktab psixologlari uchun “Empatiya diagnostikasi”.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
