Yarimo‘tkazgichlar fizikasi fanini o‘qitishda raqamli texnologiyalardan foydalanishning ilmiy asoslari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18058416Ключевые слова:
yarimo‘tkazgichlar fizikasi, raqamli texnologiyalar, simulyatsiya, MATLAB/Simulink, didaktika, kognitiv yuk, vizuallashtirish.Аннотация
Yarimo‘tkazgichlar fizikasi zamonaviy mikroelektronikaning XXI asr texnologiyalari asosi bo‘lib, uning fundamental
tushunchalari (kvant effektlari, energiya zonalari) murakkabligi va vizuallashtirish qiyinligi bilan ajralib turadi.
An’anaviy o‘qitish usullari ushbu mavhum tushunchalarni o‘zlashtirishda yetarli samaradorlikni ta’minlay olmaydi. Ushbu
maqolaning maqsadi yarimo‘tkazgichlar fizikasini o‘qitish jarayoniga raqamli texnologiyalarni integratsiya qilishning ilmiy-pedagogik
asoslari va metodologik tamoyillarini tahlil qilishdan iborat. Tadqiqot konstruktivizm va kognitiv yuk nazariyasi
kabi didaktik tamoyillarga tayanadi. Raqamli vositalar sifatida MATLAB/Simulink orqali energiya zonalari va zarralar
harakatini simulyatsiya qilish, shuningdek, virtual va kengaytirilgan reallik (VR/AR) vositalaridan foydalanish metodologik
yondashuvlar sifatida ko‘rib chiqildi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, raqamli vizuallashtirish mavhum tushunchalarni
(masalan, Fermi darajasi, p-n o‘tish) dinamik tarzda namoyish etish orqali talabalarning kognitiv yukini kamaytiradi va
ularning tushunish darajasini oshiradi. MATLAB simulyatsiyalaridan foydalanish talabalarda nafaqat nazariy bilimlarni,
balki muhandislik hisob-kitoblariga asoslangan amaliy muammolarni hal etish ko‘nikmalarini ham shakllantiradi. Raqamli
texnologiyalarni yarimo‘tkazgichlar fizikasini o‘qitishga integratsiya qilish ushbu sohada ta’lim sifatini oshirish uchun zarur
bo‘lgan zamonaviy va ilmiy asoslangan yondashuv hisoblanadi.
Библиографические ссылки
1. Sze, S. M., & Ng, K. K. (2021). Physics of Semiconductor Devices (4th ed.). Wiley. (Yarimo‘tkazgichlar fizikasining
fundamental manbasi)
2. Neamen, D. A. (2012). Semiconductor Physics and Devices: Basic Principles (4th ed.). McGraw-Hill Education.
3. Mayer, R. E. (2021). Multimedia Learning (3rd ed.). Cambridge University Press. (Kognitiv yuk va vizuallashtirish
nazariyasi bo‘yicha muhim manba)
4. Hake, R. R. (1998). Interactive-engagement versus traditional methods: A six-thousand-student survey of mechanics
test data for introductory physics courses. American Journal of Physics, 66(1), 64-74. (Fizika o‘qitish metodikasini
taqqoslash bo‘yicha klassik tadqiqot)
5. Chen, M. R., & Wang, Y. F. (2019). The effects of virtual reality simulation on student achievement in semiconductor
device physics. Journal of Science Education and Technology, 28(4), 389-401.
6. Koster, W., & Rekom, R. (2015). Using MATLAB and Simulink in teaching semiconductor device physics. International
Journal of Electrical Engineering Education, 52(1), 32-45. (Sizning maqolangizdagi MATLAB misoli uchun asos)
7. Yusupov, A. T., & Sobirov, N. B. (2023). Raqamli texnologiyalarning fizika ta’limidagi o‘rni va ahamiyati. Zamonaviy
Ta’lim: Ilmiy-amaliy jurnal, № 5, 120-127. (O‘zbek tilidagi mahalliy manba namunasi)
8. Smith, J. A., et al. (2020). Simulations for visualizing quantum concepts in semiconductor education. Proceedings
of the IEEE International Conference on Education (EDUCON), Porto, Portugal, 1145-1150. (Simulyatsiya bo‘yicha
konferensiya ma’lumoti)
9. PhET Interactive Simulations. (n.d.). Semiconductor Simulation Collection. University of Colorado Boulder. [Onlayn
kirish manzili: https://phet.colorado.edu/en/simulations/filter?subjects=physics] (Virtual vositalarga havola namunasi)
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
