Tibbiyot texnikumi talabalari klinik tafakkurini shakllantirishning nazariy asoslari: konseptual yondashuvlar va ilmiy talqinlar
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18021051Ключевые слова:
klinik tafakkur, klinik mulohaza, klinik hukm, abduktiv tafakkur, kasallik skriptlari, Bayes modeli, refleksiya, konstruktivizm, Case-Based Learning (CBL), Problem-Based Learning (PBL), kognitiv psixologiya, tibbiy ta’lim didaktikasi, jarrohlik ta’limi, tibbiyot texnikumi talabalariАннотация
Maqolada klinik tafakkur tushunchasining nazariy mohiyati hamda uning kognitiv psixologiya, pedagogik
tahlil va tibbiy ta’lim didaktikasi bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan ko‘p qirrali asoslari keng yoritiladi. Zamonaviy ilmiy adabiyotlarda
klinik tafakkur shifokorning professional kompetensiyalar tizimidagi markaziy komponent sifatida talqin qilinadi.
Mazkur tadqiqotda ushbu kompetensiyaning shakllanish jarayoni, undagi asosiy kognitiv bosqichlar, qaror qabul qilish
mexanizmlari hamda “bilim–faoliyat” tizimidagi funksional o‘rni batafsil tahlil qilinadi.
Xalqaro ilmiy manbalarda ilgari surilgan konsepsiyalar – krititsizm, klinik mulohaza (clinical reasoning), klinik hukm (clinical
judgement), abduktiv tafakkur, kasallik skriptlari (illness scripts), Bayes modeli va reflektiv yondashuvlar – analitik jihatdan
umumlashtirilib, tibbiyot texnikumlari bosqichidagi o‘qitish jarayonining o‘ziga xos xususiyatlari bilan bog‘lab talqin etiladi.
Tadqiqot natijalari klinik tafakkurni murakkab, ko‘p bosqichli va integrativ bilim-faoliyat modeli sifatida asoslash
imkonini
beradi hamda tibbiyot texnikumlarida ushbu kompetensiyani shakllantirish uchun zarur bo‘lgan pedagogik sharoitlar,
tamoyillar
va metodik yo‘nalishlarni aniqlab beradi.
Библиографические ссылки
1. Ibodullayev, Z. (2019). Tibbiyot psixologiyasi (3-nashr). Toshkent: Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.
2. Roxibjonov, A. R. (2025). Tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida klinik fanlarni o‘qitishning pedagogik-psixologik, didaktik
imkoniyatlari. Tibbiyot oliy ta’lim muassasalari jurnali, (7), 1–8.
3. Zikiryayeva, M. M. (2024). Klinik amaliyot jarayonida bo‘lajak shifokorlarning mantiqiy-klinik tafakkurini rivojlantirish.
Tadqiqotlar.uz, (4), 1–6.
4. Croskerry, P. (2009). A universal model of diagnostic reasoning. Academic Medicine, 84(8), 1022–1028.
5. Dolmans, D. H. J. M., De Grave, W., Wolfhagen, I. H. A. P., & Van der Vleuten, C. P. M. (2005). Problem-based
learning: Future challenges for educational practice and research. Medical Education, 39(7), 732–741.
6. Eva, K. W. (2005). What every teacher needs to know about clinical reasoning. Medical Education, 39(1), 98–106.
7. Eva, K. W., & Norman, G. R. (2005). Heuristics and biases–A biased perspective on clinical reasoning. Medical Education,
39(9), 870–872.
8. Kassirer, J. P. (2010). Teaching clinical reasoning: Case-based and coached. Academic Medicine, 85(7), 1118–1124.
9. Stuss, D. T., & Knight, R. T. (Eds.). (2013). Principles of frontal lobe function (2nd ed.). New York, NY: Oxford University
Press.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
