Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17894401Ключевые слова:
nutq faoliyati, lingokognitiv yondashuv, kognitiv rivojlanish, lingvistik kompetensiya, konseptual baza, tafakkur, boshlang‘ich ta’limАннотация
Mazkur maqola boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatining to‘rt turini (tinglash, gapirish, o‘qish,
yozish) rivojlantirishga qaratilgan lingokognitiv yondashuvning nazariy-metodologik asoslarini yoritishga bag‘ishlangan.
Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, nutqni faqat til qoidalari tizimi (lingvistik jihat) sifatida emas, balki shaxsning bilish
(kognitiv) jarayonlari – idrok, xotira va mantiqiy tafakkur – bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan faoliyat sifatida o‘rganish samaradorligi
isbotlanadi. Asosiy e’tibor Vigotskiyning nutq va tafakkur birligi haqidagi konsepsiyasiga tayanib, o‘quvchilarning
konseptual bazasini kengaytirishga qaratilgan amaliy metodikalarni ishlab chiqishga qaratilgan. Bu usullar so‘zlarni yodlashdan
ko‘ra, ularning ma’nosini ongdagi mavjud tushunchalar bilan bog‘lashga xizmat qiladi, shu orqali bilimlar tizimli
semantik maydonlar shaklida joylashadi. Maqolada tasvirlangan muammoli-kommunikativ vaziyatlar va vizual-konseptual
mashqlar nafaqat grammatik jihatdan to‘g‘ri, balki mazmunan chuqur va mantiqiy izchil nutqni shakllantirish uchun muhim
pedagogik shart-sharoitlarni yaratadi. Xulosa qilib aytganda, lingokognitiv yondashuvni joriy etish orqali boshlang‘ich sinf
o‘quvchilarida kommunikativ kompetensiyani rivojlantirish samaradorligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
Библиографические ссылки
1. Mirziyoyev Sh. (2020). O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida” farmoni.
2. Ishkobilova J. (2021). Kommunikativ kompetensiyaning asosiy tushunchalari va mazmuni. Society and Innovations,
2(11), 91–96.
3. Zaripova M.B. (2023). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutq faoliyatini rivojlantirish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatmalar.
Science and Education Scientific Journal, 4(3).
4. Masinde R., Barasa D., & Mandillah L. (2023). Effectiveness of using multimodal approaches in teaching and learning
listening and speaking skills. Nairobi Journal of Humanities and Social Sciences, 7(2), 1–15.
5. Mootoosamy K., & Aryadoust V. (2024). Transitioning from communicative competence to multimodal and intercultural
competencies: A systematic review. Societies, 14(7), 115.
6. Rubio-López B.P. (2024). Developing EFL students’ multimodal communicative competence through Lady Whistledown’s
Society Papers: A teaching proposal. Profile: Issues in Teachers’ Professional Development, 26(1), 185–206.
7. Toshmatova M. (2024). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida lingvistik va kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirish
metodlari. O‘zbekiston Milliy Universiteti Xabarlari, 1(8).
8. Joldasbaeva A.T. (2024). Kommunikativ kompetensiyani shakllantirish uchun til o‘qitishda autentik materiallarning
o‘rni. Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali, 7.
9. Diamantopoulou S., & Ørevik S. (2021). Developing multimodal literacies in education. Learning, Culture and Social
Interaction, 28, 100456.
10. Salimova D.H. qizi. (2025). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida multimodal kommunikativ kompetensiyani shakllantirish
metodikasini takomillashtirish. Journal of Iqro, 17(01).
11. Terada Y., & Merrill S. (2025). The Power of Multimodal Learning (in 5 Charts). Edutopia, 7 March 2025.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
