Bo‘lajak tarix o‘qituvchilarini muzey pedagogikasi vositasi orqali tarixiy tafakkurini rivojlantirishning modeli
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17770477Ключевые слова:
muzey pedagogikasi, tarixiy tafakkur, bo‘lajak tarix o‘qituvchisi, tarixiy empatiya, madaniy meros, eksponatlar bilan ishlash, sabab–oqibat bog‘liqligi, vaqt–makon tushunchasi, konstruktivistik yondashuv, didaktik model, motivatsion komponent, kompetensiyaviy rivojlanish, virtual muzey texnologiyalari, interaktiv ta’lim metodlari, integrativ pedagogika.Аннотация
Maqolada bo‘lajak tarix o‘qituvchilarida tarixiy tafakkurni rivojlantirish jarayonida muzey pedagogikasining
o‘rni, uning nazariy-metodik asoslari va ta’lim jarayonidagi ahamiyati ilmiy asosda yoritiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi
muzey eksponatlari, real tarixiy obyektlar hamda virtual–multimedia resurslaridan foydalanish orqali talabalar ongida
tarixiy fikrlash, sabab–oqibat bog‘liqliklarini anglash va vaqt–makon tushunchalarini chuqur idrok etish ko‘nikmalarini
shakllantirishdan iboratdir. Maqolada muzey pedagogikasiga konstruktivistik yondashuv asosida qaralib, bilimning tayyor
shaklda emas, balki kuzatish, tahlil, solishtirish va talqin qilish orqali shakllanishi ta’kidlanadi. Tadqiqotda taklif etilgan
pedagogik modelning motivatsion, mazmuniy, kompetensiyaviy va refleksiv–baholash komponentlari batafsil izohlanib,
ularning bo‘lajak tarix o‘qituvchilari kompetensiyalarini rivojlantirishdagi o‘zaro bog‘liqligi ochib beriladi. Natijalar shuni
ko‘rsatadiki, ekskursiyalar, muzey mashg‘ulotlari, virtual rekonstruksiyalar va interaktiv topshiriqlar talabalarda tarixiy
empatiya, madaniy identifikatsiya va mustaqil fikrlashni sezilarli darajada rivojlantiradi. Ilmiy yangilik sifatida muzey pedagogikasi
asosida tarixiy tafakkurni shakllantirishning bosqichma–bosqich modeli ishlab chiqilgan hamda uni real ta’lim
jarayoniga moslashtiruvchi integrativ mexanizm taklif qilingan. Xulosa qilib aytganda, muzey muhiti an’anaviy ta’limga
nisbatan o‘quvchini faollashtiradigan, dalilga asoslangan fikrlashni kuchaytiradigan va tarixiy ongni chuqurlashtiradigan
samarali pedagogik vosita sifatida namoyon bo‘ladi. Metodik modelning amaliy ahamiyati esa tarix ta’limi sifatini oshirish,
bo‘lajak pedagoglarda innovatsion, mantiqiy va tanqidiy fikrlashni shakllantirishda ko‘rinadi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ma’naviy-ma’rifiy ishlar tizimini tubdan takomillashtirish to‘g‘risida”gi
PF–6097-son Farmoni, 26.09.2020 y.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Madaniy meros obyektlarini asrash va targ‘ib qilish tizimini rivojlantirish
chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi PQ-4821-son Qarori, 23.08.2021 y.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ta’lim jarayoniga innovatsion texnologiyalarni keng joriy etish to‘g‘risida”gi
PQ-5005-son Qarori, 17.11.2021 y.
5. Hasanov A., Xolmatova M. Tarixni o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2019.
6. Qodirova G. Muzey pedagogikasining nazariy asoslari. – Toshkent: Noshir, 2020.
7. Rajabov R. Madaniy meros va tarixiy ong: metodologik yondashuvlar. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2021.
8. Safarov A. Tarix ta’limida innovatsion metodlar. – Namangan: Ziyo, 2022.
9. Ортиков Ё. Мигрантлар диаспорасида маданий идентификация жараёнлари. – Тошкент: Фан, 2023.
10. Хайдаров Қ. Музей ва жамият: маърифий функциялар. – Тошкент: Академнашр, 2018.
11. Юренева Т. Ю. Музейная педагогика: История и современные интерпретации. – Москва: Академия, 2016.
12. Бабанский Ю. К. Оптимизация учебно-воспитательного процесса. – Москва: Педагогика, 1982.
13. Королев В. М. Историческое мышление: структура и механизмы формирования. – Санкт-Петербург: СПбГУ, 2017.
14. Falk J. & Dierking, L. Learning from Museums: Visitor Experiences and the Making of Meaning. – Walnut Creek:
AltaMira Press, 2000.
15. Hein G. Learning in the Museum. – Routledge, 1998.
16. UNESCO. World Heritage and Museums: Pedagogical Approaches in Cultural Transmission. – Paris, 2021.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
