Tasavvufdagi “muhosaba” va “tafakkur” amallarining o‘z-o‘zini refleksiya metodlari sifatida qo‘llanilishi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17541669Ключевые слова:
tasavvuf, muhosaba, tafakkur, o‘z-o‘zini refleksiya, metakognitsiya, self-regulyatsiya, ijtimoiy-emotsional o‘rganish, shaxsga yo‘naltirilgan ta’limАннотация
Ushbu maqolada tasavvuf ta’limotida markaziy o‘rin tutuvchi “muhosaba” (o‘z-o‘zini hisobga tortish) va
“tafakkur” (chuqur fikrlash, ma’noli mulohaza) amallarining mazmuni zamonaviy pedagogika hamda ta’lim psixologiyasidagi
o‘z-o‘zini refleksiya konsepsiyalari bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Mazkur amallar tarixiy-manbaviy manzarada al-G‘azzoliy,
Rumiy, Qushayriy, Naqshbandiya va Kubraviya maktablari risolalari asosida konseptual rekonstruksiya qilinadi;
ulardagi ma’naviy-tarbiyaviy mexanizmlar self-regulyatsiya, metakognitsiya, ongli diqqat, affektiv-ijtimoiy kompetensiya
kabi zamonaviy tushunchalar bilan bog‘lanadi. Metodologiya matnshunoslik, aksiologik tahlil va qiyosiy-diskursiv yondashuvlarga
tayanadi. Muhokamada “muhosaba” va “tafakkur”ning shaxsga yo‘naltirilgan ta’limdagi motivatsion barqarorlikni
kuchaytirish, ichki nazoratni rivojlantirish, emotsional regulyatsiyani qo‘llab-quvvatlash va ma’naviy-etika asoslarini
aktual holga keltirishdagi roli ochib beriladi. Natijalarda ushbu amallarning dars va ta’lim muhitida refleksiv yozuv, jim
mulohaza, maqsad-natija muvofiqligini tekshirish, kundalik muhosaba va suhbat-refleksiya shakllari bilan moslashuvchan
integratsiyasi uchun nazariy asos va tamoyillar ishlab chiqiladi. Xulosada tasavvufiy refleksiyaning instrumentallashuvi,
ya’ni ruhiy-axloqiy mazmunni yo‘qotmay didaktik jarayonlarga joylashtirish uchun ehtiyotkorlik, ixtiyoriylik va insonparvar
muhit talab etilishi ta’kidlanadi.
Библиографические ссылки
1. Абу Хомид ал-Ғаззолий. Ихё’ улум ад-дин. Т. 1–4. – Қоҳира: Дар ал-фикр, 2004. – 2000 б.
2. Қушайрий Абу’l-Қосим. Рисола (ат-Тасаввуф). – Бейрут: Дар ал-кутуб ал-илмия, 2002. – 432 б.
3. Жалолиддин Румий. Маснавийи маънавий. Танқидий матн. – Теҳрон: Интишорот-и Софийон, 2003. – 756 б.
4. Ибн ал-Арабий М. Ал-инсан ал-камиль. – Бейрут: Дар ал-кутуб ал-илмия, 1999. – 312 б.
5. Аҳмад Яссавий. Девони ҳикмат. – Тошкент: Ғафур Ғулом, 1991. – 240 б.
6. Баҳоуддин Нақшбанд. Маќомат ва рисолалар. – Тошкент: Фан, 1993. – 186 б.
7. Нажмиддин Кубро. Фавоҳиҳ ал-жамол ва фавотиҳ ал-жалол. – Теҳрон: Марказ-и нашр, 2001. – 264 б.
8. Rogers C. On Becoming a Person. – Boston: Houghton Mifflin, 1961. – 420 p.
9. Dewey J. Experience and Education. – New York: Macmillan, 1938. – 91 p.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
