AI ASOSIDAGI PEDAGOGIK MODELLARNI OPERATSIONALLAŞTIRIŞ: TEXNOLOGIK-PROTSESSUAL ARXITEKTURA VA DALILGA ASOSLANGAN BAHOLAŞ

Авторы

  • Utkirbek Ilhomjon öğli Xakimov Namangan davlat pedagogika instituti “Intellektual fanlar va axborot texnologiyalari” kafedrasi katta öqituvçisi Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.24128411

Аннотация

Maqolada sun’iy intellekt (AI) asosidagi adaptiv didaktik muhitda bölajak öqituvçilarning refleksiv-pedagogik kompetentligini rivojlantiriş modelining texnologik-protsessual va natijaviy-baholaş bloklarini operatsionallaştiriş masalasi yoritilgan. Tadqiqotning maqsadi uşbu bloklarning pedagogik funksiyalarini ilmiy asoslaş va dalilga asoslangan baholaş apparatini işlab çiqişdan iborat. Tadqiqotda qiyosiy-tahliliy metod, tizimli adabiyotlar şarhi hamda R.Riçey va J.Kleinning dizayn va rivojlantiriş tadqiqoti (DDR) metodologiyasi qöllanilib, 15 ta ilmiy manba tahlil qilindi. Uç texnologik komponent - AI-tyutor (sokratik promt-injeneriya), Learning Analytics va AI-simulyatorlar - mos ravişda faoliyatli-protsessual, kognitiv-diagnostik va metakognitiv-simulyativ funksiyalar bilan boğlandi. Tört pedagogik funksiya (gnostik, prognostik, korreksion, adaptiv) Pirson xi-kvadrat va Styudent t-kriteriysiga asoslangan statistik baholaş mezonlari bilan aloqadorlikda asoslandi hamda modelning yopiq teskari aloqa (feedback loop) arxitekturasi tavsiflandi. Ilmiy yangilik sifatida AI-ta’lim texnologiyalarining uç turi (qoidaga asoslangan, ma’lumotga asoslangan va generativ) yagona pedagogik model doirasida statistik baholaş apparati bilan bevosita boğlandi. Olingan natijalar model samaradorligini tajriba-sinov işlari orqali tekşiriş uçun operatsional asos bölib xizmat qiladi. Kalit sözlar: texnologik-protsessual arxitektura, Learning Analytics, AI-tyutor, dalilga asoslangan baholaş, pedagogik funksiya, teskari aloqa, bölajak öqituvçi.

Ключевые слова

texnologik-protsessual arxitektura, Learning Analytics, AI-tyutor, dalilga asoslangan baholaş, pedagogik funksiya, teskari aloqa, bölajak öqituvçi

Библиографические ссылки

1. Baker, R. S., & Yacef, K. (2009). The state of educational data mining in 2009: A review and future visions. Journal of Educational Data Mining, 1(1), 3-17.

2. Koedinger, K. R., & Corbett, A. T. (2006). Cognitive tutors: Teçnology bringing learning sciences to the classroom. In R. K. Sawyer (Ed.), The Cambridge handbook of the learning sciences (pp. 61-77). New York: Cambridge University Press.

3. VanLehn, K. (2011). The relative effectiveness of human tutoring, intelligent tutoring systems, and other tutoring systems. Educational Psyçologist, 46(4), 197–221.

4. Sçön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. New York: Basic Books.

5. Korthagen, F. A. J., Kessels, J., Koster, B., Lagerwerf, B., & Wubbels, T. (2001). Linking practice and theory: The pedagogy of realistic teaçer education. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

6. Riçey, R. C., & Klein, J. D. (2007). Design and development researç: Methods, strategies, and issues. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

7. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psyçological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.

8. Карпов, А. В. (2004). Психология рефлексивных механизмов деятельности. Москва: Институт психологии РАН.

9. Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Researç, 77(1), 81-112.

10. Roll, I., & Wylie, R. (2016). Evolution and revolution in artificial intelligence in education. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 26(2), 582–599.

11. Zawacki-Riçter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of researç on artificial intelligence applications in higher education - where are the educators? International Journal of Educational Teçnology in Higher Education, 16, 39.

12. Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2), 257-285.

13. Беспалько, В. П. (1989). Слагаемые педагогической технологии. Москва: Педагогика.

14. Jörayev, R. H. (2012). Pedagogik obyektlarni modellaştiriş va ularning amaliy ahamiyati. Toşkent: Fan.

15. Роберт, И. В. (2014). Теория и методика информатизации образования. Москва: БИНОМ. AKTABGAÇA VA AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar böyiça) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport maşğulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqiçlari böyiça) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgaça ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGAÇA VA AKTAB TA’LIMI

Загрузки

Опубликован

2026-11-09

Выпуск

Том 4 № 11 (2026): «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali 11-son

Раздел

Статьи

Лицензия

Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Лицензия Creative Commons

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.

Как цитировать

AI ASOSIDAGI PEDAGOGIK MODELLARNI OPERATSIONALLAŞTIRIŞ: TEXNOLOGIK-PROTSESSUAL ARXITEKTURA VA DALILGA ASOSLANGAN BAHOLAŞ. (2026). «Maktabgacha Va Maktab ta’limi» Jurnali, 4(11), 287-291. https://doi.org/10.5281/zenodo.24128411

Страницы

287-291

Цитирование

Открыть в Google Scholar
Том 4 № 11 (2026): «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali 11-son